Πέμπτη 24 Απριλίου 2014

"... τρεις βαθμοί κάτω απ' το μηδέν, κι όμως οι βυσσινιές είναι ολάνθιστες"

Natasha Milashevich, "Flora" (λεπτομέρεια)
ΤΡΟΦΙΜΩΦ: Η ανθρωπότητα προχωράει μπροστά, τελειοποιώντας τις δυνάμεις της. ‘Ολα όσα τής είναι σήμερα απρόσιτα και ακατανόητα κάποια μέρα θα τα πλησιάσει, θα τα φθάσει, θα τα καταλάβει. Μόνο που πρέπει κανείς να δουλέψει, να βοηθήσει μ' όλες του τις δυνάμεις εκείνους που αναζητούν την αλήθεια. Εδώ στη Ρωσία, λίγοι εργάζονται πραγματικά. Οι περισσότεροι διανοούμενοι που ξέρω δεν αναζητούν τίποτα, δεν κάνουν τίποτα κι είναι ανίκανοι να κοπιάσουν, να δημιουργήσουν. Λένε τους εαυτούς τους διανοούμενους αλλά στους υπηρέτες μιλάνε ελεεινά, φέρνονται στους μουζίκους σα νάταν ζώα, μορφώνονται ελάχιστα, δε διαβάζουν τίποτα στα σοβαρά, για τις επιστήμες μονάχα συζητάνε και από τέχνη δεν έχουν ιδέα. Κι όμως, είν' όλοι τους σοβαροί, έχουν πρόσωπα αυστηρά, μιλάνε μόνο για σημαντικά πράγματα, φιλοσοφούν. Και την ίδια ώρα οι εργάτες τρώνε μπρος στα μάτια τους φαΐ ελεεινό, κοιμούνται χάμω, τριάντα, σαράντα σ' ένα δωμάτιο, γεμάτο κοριούς, παντού βρώμα, υγρασία, ηθική ακαθαρσία... Και είναι φανερό ότι όλες οι σπουδαίες συζητήσεις μας γίνονται μονάχα για να ρίχνουμε στάχτη στα μάτια τα δικά μας και των άλλων. Δείξτε μου πού έχουμε νηπιαγωγεία που μιλάνε τόσο πολύ γι' αυτά, πού είναι τ' αναγνωστήρια; Μόνο στα μυθιστορήματα γράφουν γι' αυτά, μα στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν πουθενά. Υπάρχει μόνο βρώμα, ανηθικότητα, ασιατική βαρβαρότητα... Εγώ τις φοβάμαι και τις σιχαίνομαι τις σοβαρές φυσιογνωμίες, φοβάμαι τις σοβαρές συζητήσεις. Καλύτερα να σωπαίνει κανείς!
ΛΟΠΑΧΙΝ: Εγώ σηκώνομαι στις πέντε το πρωί και δουλεύω απ' το πρωί ως το βράδυ, έχω πάντοτε στα χέρια μου λεφτά, δικά μου και ξένα, και βλέπω τί ανθρώπους έχω γύρω μου. Φτάνει να βάλεις μπρος μια δουλειά και θα καταλάβεις αμέσως πόσο λίγοι είναι οι τίμιοι και ηθικοί άνθρωποι. Είναι φορές που όταν δε με παίρνει ύπνος σκέφτομαι: “Θε μου, μας έδωσες απέραντα δάση, ατέλειωτους κάμπους, πλατείς ορίζοντες και ζώντας εδώ πέρα θάπρεπε να γίνουμε και μεις γίγαντες...”
ΛΙΟΥΜΠΑ: Τί τους θέλετε τώρα τους γίγαντες; Μόνο στα παραμύθια είναι καλοί... Στη ζωή σε τρομάζουν. (περνάει ο Επιχόντωφ παίζοντας κιθάρα) Να κι ο Επιχόντωφ.
ΑΝΙΑ: ‘Ερχεται ο Επιχόντωφ.
ΓΚΑΓΕΦ: Ο ήλιος βασίλεψε, κυρίες και κύριοι.
ΤΡΟΦΙΜΩΦ: Ναι.
ΓΚΑΓΕΦ: Ω φύση πανέμορφη, λάμπεις με λάμψη αιώνια, ωραία κι απαθής, εσύ που σε λέμε μητέρα μας, κλείνεις μέσα σου την ύπαρξη και το θάνατο, δίνεις ζωή και καταστρέφεις...
ΒΑΡΙΑ: Θείε!
ΑΝΙΑ: Πάλι άρχισες θείε!
ΤΡΟΦΙΜΩΦ: Καλύτερα να βάλετε την κίτρινη στη μέση...
ΓΚΑΓΕΦ: Σωπαίνω, σωπαίνω. (ακούγεται ένας παράξενος ήχος)
ΛΙΟΥΜΠΑ: Τι ήταν αυτό;
ΛΟΠΑΧΙΝ: Δεν ξέρω. Κάπου μακριά στα ορυχεία θα έσπασε το συρματόσκοινο. Κάπου πολύ μακριά.

Άντον Τσέχωφ, Ο βυσσινόκηπος, (αποσπ. από τη Β' πράξη)

Τετάρτη 23 Απριλίου 2014

Δευτέρα 21 Απριλίου 2014

"λαμπρέ μου πρίγκιπα, Dmitri Ivanovich Nekhlyudov!"

"...we should forgive always an infinite number of times because there are no men who have not sinned themselves, and therefore none can punish or correct others..."
Ilya Repin (Russian, 1844-1930),
Portrait of the painter Pervuchkin, 1885
«Μα πώς μπορεί να είναι μονάχα αυτή η απάντηση;» αναφώνησε άξαφνα ο Νεχλιούντοφ διαβάζοντας τα λόγια αυτά.  Και μια εσωτερική φωνή από τα βάθη της ύπαρξής του ολόκληρης του έλεγε: «Ναι, μονάχα αυτή είναι.»
Ο Νεχλιούντοφ έπαθε αυτό που συμβαίνει συχνά με τους ανθρώπους που ζουν πνευματική ζωή.  Μια σκέψη που στην αρχή φαινόταν παράδοξη σαν αντινομία ή ακόμα και κωμική, που ολοένα και πιο συχνά έβρισκε επιβεβαίωση στη ζωή. Άξαφνα παίρνει σάρκα και οστά σαν η πιο απλή και ακλόνητη αλήθεια. Κατάλαβε λοιπόν τώρα τι σήμαινε επιτέλους εκείνη η σκέψη πως το μοναδικό κι αδιαμφισβήτητο μέσο για τη σωτηρία από τούτο το αποτρόπαιο κακό που βασανίζει τους ανθρώπους είναι ν' αναγνωρίσουν οι ίδιοι πως είναι ένοχοι ενώπιον του Θεού και γι αυτό δεν είναι ικανοί ούτε να τιμωρήσουν ούτε να διορθώσουν τους άλλους. Έβλεπε τώρα καθαρά ότι τούτο το αποτρόπαιο κακό που αντίκρισε με τα μάτια του στις φυλακές και στα κρατητήρια καθώς κι εκείνη η μακάρια σιγουριά όλων όσων συνεργούσαν σ' αυτό ήταν μόνο και μόνο γιατί οι άνθρωποι ήθελαν να πραγματοποιήσουν το απραγματοποίητο όντες οι ίδιοι κακοί να διορθώσουν το κακό. Οι διεφθαρμένοι ήθελαν να διορθώσουν τους διεφθαρμένους και πίστευαν ότι αυτό μπορούσε να το πετύχουν με μηχανικά μέσα. Το αποτέλεσμα όμως ήταν πως άνθρωποι φτωχοί κι άπληστοι, έχοντας κάνει επάγγελμά τους την εφαρμογή αυτής της πλασματικής τιμωρίας και αναμόρφωσης των άλλων, κατέληγαν να γίνουν οι ίδιοι διεφθαρμένοι μέχρι το μεδούλι διαφθείροντας ταυτόχρονα κι όλους όσους βασανίζουν. Έβλεπε τώρα καθαρά από πού προερχόταν όλη αυτή η φρίκη που τον κυρίευε και τι έπρεπε να κάνει για να την εξαλείψει. Η απάντηση που χρόνια αναζητούσε, ήταν εκείνη ακριβώς που έδωσε ο Χριστός στον Πέτρο: πρέπει πάντοτε να συγχωρούμε όλους τους άλλους, άπειρες φορές, γιατί δεν υπάρχουν άνθρωποι που να είναι οι ίδιοι αναμάρτητοι για να μπορούν είτε να τιμωρούν είτε να διορθώνουν τους άλλους.
Leo Tolstoy, Ανάσταση, (απόσπασμα από το τελευταίο κεφάλαιο), μτφ. Γεράσιμος Κυριακάτος,εκδ. Γκοβόστη


«Ο Τολστόι και στην Ανάσταση, όπως σ΄ όλο το άλλο έργο της ωριμότητάς του, στρέφει την προσοχή του σε μια θεμελιακή κοινωνική κατάσταση, απ΄ όπου προβάλλουν τα πιο καυτά προβλήματα της εποχής κι όλη η σύγχρονη κρίση του πολιτισμού. Τα προβλήματα αυτά αφορούν τις σχέσεις των ανθρώπων, που ξεχωρίζουν σε αδικητές και αδικούμενους, σ΄ εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενους, σε κυρίους και υποταχτικούς. Μέσα από το έργο προβάλλει τις παρασιτικές τάξεις που ζουν από τους κόπους του λαού και πιο πολύ βλέπει την άθλια τύχη της αγροτιάς μέσα σ΄ ένα κράτος του Ζόφου που ήταν το ίδιο το εθνικό σώμα της Ρωσίας
Μάρκος Αυγέρης, Απόσπασμα κριτικού σημειώματος στην Ανάσταση του Τολστόι, εκδ. Χ. Μιχαλακέας & Σια, Αθήνα 1960


Κυριακή 20 Απριλίου 2014

"Ένα τετράγωνο των εννέα ακέραιων αριθμών με το πέντε στο κέντρο του..."

"Στο τετράγωνο παράθυρο ενός άσπρου τοίχου βρίσκεται ο καθαρός, γυμνός ουρανός. Στο κέντρο του ουρανού ο ήλιος."
Benedicte Gele, "Regard XIV"

"Η δυστυχία υπάρχει" είπε ο Σεβέκ απλώνοντας τα χέρια του. "Είναι πραγματική. Μπορώ να την ονομάζω παρεξήγηση, αλλά δεν μπορώ να ισχυριστώ ότι δεν υπάρχει ή ότι κάποτε θα πάψει να υπάρχει. Η δυστυχία είναι η ανθρώπινη συνθήκη. Όταν έρχεται το ξέρεις· αναγνωρίζεις την αλήθεια της. Φυσικά είναι σωστό να φροντίζουμε τους αρρώστους, να καταπολεμάμε την πείνα και την αδικία, όπως κάνει ο κοινωνικός οργανισμός. Αλλά καμιά κοινωνία δεν μπορεί να αλλάξει τη φύση της ύπαρξης. Δεν μπορούμε να εμποδίσουμε την δυστυχία. Αυτόν ή εκείνον τον πόνο, ναι, αλλά όχι τον Πόνο. Μια κοινωνία μπορεί να καταργήσει μόνο την κοινωνική δυστυχία- την άχρηστη δυστυχία. Η υπόλοιπη εξακολουθεί να υπάρχει. Είναι η ρίζα, η πραγματικότητα. Όλοι από μας εδώ θα γνωρίσουμε τη  λύπη· αν ζήσουμε πενήντα χρόνια, θα είναι πενήντα χρόνια λύπης. Και στο τέλος θα πεθάνουμε. Με αυτή την συνθήκη γεννιόμαστε. Φοβάμαι τη ζωή! Υπάρχουν φορές που...που με πιάνει τρόμος. Η ευτυχία φαίνεται φευγαλέα. Κι ωστόσο, αναρωτιέμαι αν όλα αυτά είναι μια παρεξήγηση...αυτό το κυνήγι της ευτυχίας...αυτός ο φόβος του πόνου...Αν αντί να τον φοβάμαι και να τον αποφεύγω...αν μπορούσα να τον διασχίσω...να τον ξεπεράσω...Υπάρχει κάτι πέρα από τον πόνο. Αυτό που υποφέρει είναι το εγώ, αλλά υπάρχει ένα σημείο όπου το εγώ σταματάει. Δεν ξέρω πως να το πω. Αλλά νομίζω ότι η πραγματικότητα, η αλήθεια που αναγνωρίζω στη δυστυχία κι όχι στην άνεση και στην ευτυχία- ότι η πραγματικότητα του πόνου δεν είναι ο πόνος. Αν μπορέσεις να την ξεπεράσεις. Αν μπορέσεις να την αντέξεις μέχρι το τέλος.
"Πραγματικότητα της ζωής μας είναι η αγάπη, η αλληλεγγύη", είπε ένα ψηλό κορίτσι με γλυκά μάτια."Η αγάπη είναι η αληθινή συνθήκη της ανθρώπινης ζωής."

Ursula K. Le Guin, (The Dispossessed) Ο αναρχικός των δυο κόσμων, σελ.99, μτφ. Χρ. Γεωργίου, εκδ. Parsec, 1992

Love is the true condition of human life.”


Σάββατο 19 Απριλίου 2014

Ανάσταση

«Συγχώρα με, Θεέ μου, όμως παρηγοριέμαι
πως η δική μας νεκρανάσταση θε να σημάνει
απλά και μόνο το λάλημα του πετεινού...»

Βλαντιμίρ Χολάν, αποσπ. «Ανάσταση»

Τρίτη 15 Απριλίου 2014

Το ...ανθρώπινο δράμα

Caravaggio, The Denial of St. Peter, 1590-1600
The Metropolitan Museum of Art, New York 
Ο Πέτρος βρίσκεται στην αυλή του Αρχιερέα. Το δάχτυλο του στρατιώτη που τον δείχνει και τα δύο δάχτυλα της γυναίκας που τον κατηγορεί ότι είναι οπαδός του Χριστού παραπέμπουν στις τρεις κατηγορίες και αντίστοιχα στις τρεις αρνήσεις του Πέτρου.
Στον πίνακα αυτό ο Καραβάτζιο, όντας στην ώριμη φάση της ζωής και του έργου του, αποφεύγει την λεπτότητα και την ομορφιά των χρωμάτων και, με εξαιρετική ψυχολογική διείσδυση, επικεντρώνεται αποκλειστικά στο ανθρώπινο δράμα.

Erbarme dich, mein Gott,
um meiner Zähren Willen!
Schaue hier, Herz und Auge
weint vor dir Bitterlich.
Erbarme dich, mein Gott.

Bach, Matthaus Passion, 39. Aria A, Erbarme dich

Η άρια Erbarme dich, mein Gott από τα Κατά Ματθαίον Πάθη τοποθετείται στο τέλος της σκηνής στην Πράξη ΙΙ, που περιγράφει την προδοσία του Πέτρου όταν ερωτήθηκε από τους αρχιερείς και τους πρεσβύτερους για τον Ιησού, (Κεφάλαιο 26:69-75). Ο Πέτρος, σύμβολο των μετανοούντων πιστών, "βγήκε έξω και έκλαψε πικρά". 
Γράφτηκε από τον Johann Sebastian Bach το 1727 για σόλο φωνές, διπλή χορωδία και διπλή ορχήστρα. Θεωρείται ως ένα από τα αριστουργήματα της κλασικής θρησκευτικής μουσικής.

Κυριακή 13 Απριλίου 2014

Απατηλή φαινομενικότητα

Rene Magritte, Le Blanc-Seing, 1965
Πέρα από τα βουνά. - Η Χιονάτη εκφράζει τη μελαγχολία τελειότερα απ’ ότι κάθε άλλο παραμύθι. Καθαρή της εικόνα είναι η βασίλισσα, που από το παράθυρο κοιτάζει το χιόνι και εύχεται μια κόρη με πρότυπο τη ζωντανή ομορφιά των νεκρών νιφάδων, το μελανό πένθος του πλαισίου του παραθύρου, το νύγμα του ματώματος για να πεθάνει αργότερα στη γέννα. Το τελευταίο δεν αναιρείται βέβαια ούτε από το ευχάριστο τέλος. Καθώς η εκπλήρωση της ευχής σημαίνει τον θάνατο, η σωτηρία παραμένει απατηλή φαινομενικότητα. Διότι η βαθύτερη αντίληψη δεν πιστεύει πως αναστήθηκε εκείνη που κείται σαν κοιμωμένη στο γυάλινο φέρετρο. Μήπως η φαρμακωμένη μπουκιά του μήλου, που από τον κλονισμό του ταξιδιού τής βγήκε από το λαιμό, δεν είναι ένα φονικό μέσο, αλλά μάλλον το υπόλοιπο της χαμένης, της εξόριστης ζωής, από την οποία δεν γιατρεύεται πραγματικά παρά μόνο τώρα που δεν τη δελεάζει πια καμιά απατηλή αγγελιαφόρος; Και πόσο αβάσιμη φαίνεται η ευτυχία: «Τότε η Χιονάτη τον συμπάθησε και τον ακολούθησε». Πώς ανακαλείται από τον κακό θρίαμβο πάνω στην κακία. Έτσι, όταν ελπίζουμε στη σωτηρία, μια φωνή μας λέει, ότι η ελπίδα είναι μάταιη, και όμως η ίδια, αυτή η ανήμπορη και μόνο, είναι εκείνη που μας επιτρέπει ακόμη και να ανασαίνουμε. Όλες οι στοχαστικές θεωρήσεις δεν μπορούν παρά να ιχνογραφούν υπομονετικά το διφορούμενο χαρακτήρα της μελαγχολίας σε ολοένα καινούριες μορφές και προσεγγίσεις. Η αλήθεια είναι αδιαχώριστη από την παράνοια ότι εντούτοις μέσα από τις μορφές της φαινομενικότητας θα αναδυθεί κάποτε, αψευδώς, η σωτηρία.
 Theodor Adorno, Minima Moralia, μετ. Λευτ. Αναγνώστου, σελ.206, εκδ. Αλεξάνδρεια

Σάββατο 12 Απριλίου 2014

"And I will never let a day go by..."

...without remembering the reasons why
he makes me certain
that I can fly...

Έναν  Πρίγκιπα  η "σιωπή"  δεν τον κάνει...βάτραχο
Paul McCartney's My Valentine

Πέμπτη 10 Απριλίου 2014

« O! for a horse with wings!» *

"...σαν ψηλό, ελεύθερο, ευγενικό, δυνατό, περήφανο, μα θλιμμένο άλογο… 
αγαπημένος και όμορφος!"
George Stubbs, Whistlejacket, 1762, λεπτομέρεια
 National Gallery, London

A thousand horse and none to ride! -
With flowing tail, and flying mane,
Wide nostrils never stretched by pain,
Mouths bloodless to the bit or rein,
And feet that iron never shod,
And flanks unscarred by spur or rod,
A thousand horse, the wild, the free,
Like waves that follow o'er the sea...

Απόσπασμα από το αφηγηματικό ποίημα Mazeppa που γράφτηκε από τον Άγγλο ρομαντικό ποιητή Lord Byron και δημοσιεύτηκε το 1819. Βασίζεται σε ένα λαϊκό θρύλο για τον Ουκρανό Ivan Mazepa (1639-1709). Το μεγαλύτερο μέρος του ποιήματος περιγράφει το τραυματικό ταξίδι του ήρωα, δεμένου πάνω σε ένα άλογο (τιμωρία, για την ερωτική σχέση του με την κόμησσα Τερέζα). Το ποίημα έχει επαινεθεί, όπως χαρακτηριστικά έχει γραφτεί, για "vigor of style and its sharp realization of the feelings of suffering and endurance". Ενέπνευσε μάλιστα τον Αλεξάντερ Πούσκιν να γράψει το 1829 το ποίημά του "Πολτάβα".

AmericaA Horse With No Name


«O! for a horse with wings!»: Από το θεατρικό έργο του William Shakespeare «Cymbeline»

Τετάρτη 9 Απριλίου 2014

The Wheel of Fortune

Edward Burne-Jones, The Wheel of Fortune, 1883
Oil on canvas 
Musee d' Orsay, Paris, France.

Δημιουργός του πίνακα The Wheel of Fortune (ο τροχός της τύχης) είναι ο κορυφαίος Άγγλος ζωγράφος και σχεδιαστής Edward Burne – Jones, (1833 – 1898). Ο Τροχός της Τύχης απεικονίζει μια γιγαντιαία ρόδα, την οποία γυρίζει η Θεά της Τύχης. Συνδεδεμένοι με τον τροχό είναι τρεις θνητοί· ένας σκλάβος στην κορυφή, ένας βασιλιάς στη μέση και ένας ποιητής παρακάτω. Ο τροχός εκτείνεται σε όλο σχεδόν τον καμβά, «σε μια στροφή αδυσώπητης ανόδου και πτώσης». Η θεά Τύχη σε αντίθεση με την σχεδόν πλήρη γύμνια των θνητών εμφανίζεται με τελείως καλυμμένο το σώμα, γιγαντιαία και «αδιάλλακτη» απέναντι στους ανίσχυρους (γυμνούς) θνητούς. Τα πρόσωπα καταλαμβάνουν όλο τον πίνακα και μόνο στην επάνω αριστερή γωνία μόλις που φαίνεται ο τοίχος και ένα δέντρο κάτω από ένα γκρίζο ουρανό. Στα πρόσωπα των θνητών διακρίνεται ένα παράξενο κενό έκφρασης ενώ η Fortuna κοιτάζει προς τα κάτω ψύχραιμα. Είναι προφανής η αλληγορική σημασία του έργου, ότι δηλαδή η Τύχη ελέγχει τη μοίρα των θνητών. (Ενδιαφέρον παρουσιάζει η θέση των χαρακτήρων – π,χ. ο σκλάβος πάνω από τον βασιλιά- που ωστόσο δεν είναι σταθερή καθώς ο τροχός γυρίζει…). Τα γκρι και καφέ του πίνακα δημιουργούν αποπνικτική ατμόσφαιρα, αίσθημα ανησυχίας, αίσθηση θανάτου.
Στοιχεία του έργου θυμίζουν τον Michelangelo, καθώς και τα αρχαία ελληνικά και ρωμαϊκά γλυπτά. Η εικόνα της Τύχης μοιάζει με τη "Δελφική Σίβυλλα" του Michelangelo στην Καπέλα Σιξτίνα. 

Carl Orff, O Fortuna (Carmina Burana)

Το «O Fortuna» είναι ένα μεσαιωνικό λατινικό ποίημα, καταγγελία σχετικά με την τύχη και τη Fortuna (προσωποποίηση της τύχης στην ρωμαϊκή μυθολογία),  γραμμένο στις αρχές του 13ου αιώνα και μέρος της συλλογής Carmina Burana. Το 1935-1936 μελοποιήθηκε από τον Γερμανό συνθέτη Carl Orff.

Σάββατο 5 Απριλίου 2014

"If I could save time in a bottle..."

Αποσπάσματα από την επιστολή που θεωρείται πως γράφτηκε από τον Gabriel Garcia Marquez. Όταν, σύμφωνα με την τότε ιατρική διάγνωση, ο νομπελίστας συγγραφέας βρέθηκε στο τελικό στάδιο καρκίνου, δήλωσε την αποχώρησή του από τη δημόσια ζωή και απέστειλε την παρακάτω αποχαιρετιστήρια επιστολή στους φίλους του.

Marc Chagall, Lovers in pink, 1916
«Αν ο Θεός ξεχνούσε για μια στιγμή ότι είμαι μια μαριονέτα φτιαγμένη από κουρέλια και μου χάριζε ένα κομμάτι ζωή, ίσως δεν θα έλεγα όλα αυτά που σκέφτομαι, αλλά σίγουρα θα σκεφτόμουν όλα αυτά που λέω εδώ. Θα έδινα αξία στα πράγματα, όχι γι’ αυτό που αξίζουν αλλά γι’ αυτό που σημαίνουν. Θα κοιμόμουν λίγο, θα ονειρευόμουν πιο πολύ, γιατί για κάθε λεπτό που κλείνουμε τα μάτια, χάνουμε εξήντα δευτερόλεπτα φως. Θα συνέχιζα όταν οι άλλοι σταματούσαν, θα ξυπνούσα όταν οι άλλοι κοιμούνταν. Θα άκουγα όταν οι άλλοι μιλούσαν και πόσο θα απολάμβανα ένα ωραίο παγωτό σοκολάτα!
Αν ο Θεός μου δώριζε ένα κομμάτι ζωή, θα ντυνόμουν λιτά, θα ξάπλωνα μπρούμυτα στον ήλιο, αφήνοντας ακάλυπτο όχι μόνο το σώμα αλλά και την ψυχή μου. Θεέ μου, αν μπορούσα, θα έγραφα το μίσος μου πάνω στον πάγο και θα περίμενα να βγει ο ήλιος. Θα ζωγράφιζα μ’ ένα όνειρο του Βαν Γκογκ πάνω στα άστρα, ένα ποίημα του Μπενεντέτι κι ένα τραγούδι του Σερράτ, θα ήταν η σερενάτα που θα χάριζα στη σελήνη. Θα πότιζα με τα δάκρυά μου τα τριαντάφυλλα, για να νιώσω τον πόνο από τ’ αγκάθια τους και το κοκκινωπό φιλί των πετάλων τους...
Θεέ μου, αν είχα ένα κομμάτι ζωή...Δεν θα άφηνα να περάσει ούτε μία μέρα χωρίς να πω στους ανθρώπους που αγαπώ, ότι τους αγαπώ. [..............................................................................]
Έμαθα τόσα πράγματα από σας, τους ανθρώπους... Έμαθα πως όλοι θέλουν να ζήσουν στην κορυφή του βουνού, χωρίς να γνωρίζουν ότι η αληθινή ευτυχία βρίσκεται στον τρόπο που κατεβαίνεις την απόκρημνη πλαγιά. Έμαθα πως όταν το νεογέννητο σφίγγει στην μικρή παλάμη του, για πρώτη φορά, το δάχτυλο του πατέρα του, το αιχμαλωτίζει για πάντα. Έμαθα πως ο άνθρωπος δικαιούται να κοιτά τον άλλο από ψηλά μόνο όταν πρέπει να τον βοηθήσει να σηκωθεί.[..................................................]»

Gabriel Garcia Marquez (;), "Farewell Letter" (αποσπάσματα) 

"Time in a Bottle" is a hit single by singer-songwriter Jim Croce. Croce wrote the lyrics after his wife Ingrid told him she was pregnant with his son, Adrian, in December 1970. When Croce was killed in a plane crash in September 1973, the song's lyrics, dealing with immortality and the wish to have more time, came across as if he had had a presentiment.
"If I could save time in a bottle
The first thing that I'd like to do
Is to save every day
Till Eternity passes away
Just to spend them with you..."

Παρασκευή 4 Απριλίου 2014

Io t'abbraccio

''Io t'abbraccio''  (τελευταία σκηνή από τη 2η πράξη, της περίφημης μπαρόκ όπερας του George Frideric Handel "Rodelinda")
Το ντουέτο της Rodelinda  και του  Bertarido.
Η Roberta Invernizzi ως Rodelinda και ο Philippe Jaroussky ως Bertarido.


Io t’abbraccio
E più che morte, aspro e forte,
è pel cor mio questo addio,
che il tuo sen dal mio divide.
Ah mia vita,
ah mio tesoro, se non moro,
è più tiranno quell’affanno,
che dà morte, e non uccide.
Io t’abbraccio… etc.

ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ

Δευτέρα 31 Μαρτίου 2014

Έναν πρίγκιπα η "σιωπή" δεν τον κάνει...βάτραχο

Pietro Annigoni, Myranda Royce, 1934
"I cannot express it; but surely you and everybody have a notion that there is or should be an existence of yours beyond you. What were the use of my creation, if I were entirely contained here? My great miseries in this world have been Heathcliff's miseries, and I watched and felt each from the beginning: my great thought in living is himself. If all else perished, and HE remained, I should still continue to be; and if all else remained, and he were annihilated, the universe would turn to a mighty stranger: I should not seem a part of it. - My love for Linton is like the foliage in the woods: time will change it, I'm well aware, as winter changes the trees. My love for Heathcliff resembles the eternal rocks beneath: a source of little visible delight, but necessary. Nelly, I AM Heathcliff! He's always, always in my mind: not as a pleasure, any more than I am always a pleasure to myself, but as my own being. So don't talk of our separation again: it is impracticable; and..."

Emily Bronte, Wuthering Heights
πηγή:Literature.org  

Johannes Brahms, Hungarian Dance No.4 
(Poco Sostenuto - Vivace - Molto Allegro)

Κυριακή 30 Μαρτίου 2014

"This above all: to thine own self be true"

Leonardo da Vinci, Head of a young woman with tousled hair, 1508.
Από τον Άμλετ το παρακάτω απόσπασμα (1η πράξη, 3η σκηνή, απόσπασμα) όπου ο Πολώνιος (πατέρας της Οφηλίας) συμβουλεύει τον γιο του, Λαέρτη.

Λαέρτη, ακόμα δεν έφυγες; Βιάσου. Γρήγορα!
Έτοιμος ο αέρας αναπνέει επάνω στα πανιά.
Σε περιμένουν. Να πας στην ευχή.
Κράτησε λίγες ακόμα συμβουλές μου.
Η σκέψη σου δεν είναι πάντα απαραίτητο
να φθάνει ως το στόμα. Αλλά ούτε κι ως την πράξη.
Να είσαι με όλους ανοιχτός.
Αλλά μην εμπιστεύεσαι όποιον είναι ανοιχτός.
Τους φίλους που θα αποκτάς σε δύσκολες περιστάσεις
φυλάκιζε τους δίπλα σου, για όλη τους την ζωή.
Μη σου φύγουν. Να φυλάγεσαι από άγνωστους νεαρούς
που θα σε πλησιάσουν. Να μη τους δίνεις θάρρος.
Μη μπαίνεις εύκολα σε τσακωμούς.
Κι όταν μπεις, εξόντωσε τον άλλον.
Άκουγέ τους όλους, μίλα σε ελάχιστους.
Να δέχεσαι όλων την γνώμη, απόφυγε
να δίνεις την δική σου. Να ντύνεσαι ακριβά
με τα λεφτά που έχεις, αλλά όχι επιδεικτικά
να δείχνεις πλούσιος αλλά με αδιαφορία.
Το ράσο κάνει τον παπά. Και στην Γαλλία
είναι παράδοση οι ευγενείς και οι σπουδαίοι
να φαίνονται από μακριά και όλοι τους σέβονται από μακριά.
Ποτέ να μην δανείζεις. Ποτέ να μην δανείζεσαι.
Γιατί έτσι αλλάζει η αξία χρημάτων και ανθρώπων
και γίνονται λάθος οι λογαριασμοί.
Και πάνω απ’ όλα, να είσαι αυτός που είσαι.
Τότε θα είσαι και με τους άλλους
έτσι όπως πρέπει να είσαι.
Στην ευχή μου. Κι όλα να τα θυμάσαι.
Σαίξπηρ, Άμλετ, πρίγκιπας της Δανίας, μετ. Γιώργος Χειμωνάς, εκδ. Κέδρος

Σάββατο 29 Μαρτίου 2014

Αληθινή και μοναδική

Birth of Venus του Sandro Botticelli
( λεπτομέρεια )
Σε τελευταία ανάλυση, στην αγάπη δεν υπάρχει θέμα σχέσης – υπάρχει; Μόνο όταν αγαπάς περιμένοντας ανταπόδοση της αγάπης σου δημιουργείται σχέση. Όταν αγαπάς αληθινά, δηλαδή όταν δίνεις κάπου τον εαυτό σου εντελώς, ολοκληρωτικά, χωρίς να περιμένεις ανταπόδοση, τότε δεν υπάρχει σχέση.
Όταν αγαπάς αληθινά, όταν υπάρχει τέτοια αγάπη, τότε είναι κάτι το θαυμάσιο. Σε μια τέτοια αγάπη δεν υπάρχει προστριβή, δεν υπάρχει ο ένας και ο άλλος, υπάρχει πλήρης ενότητα. Είναι μια κατάσταση ενοποίησης, μια ολοκληρωμένη ύπαρξη· δεν υπάρχουν δύο που έχουν σχέση. Υπάρχουν τέτοιες στιγμές, τέτοιες σπάνιες, ευτυχισμένες, χαρούμενες στιγμές, όπου υπάρχει πλήρης αγάπη, πλήρης επικοινωνία.
Αλλά εκείνο που συμβαίνει συνήθως είναι ότι δεν είναι η αγάπη που έχει σημασία αλλά ο άλλος, το αντικείμενο της αγάπης γίνεται σημαντικό· το πού δίνεται η αγάπη μας αποκτά σημασία και όχι η ίδια η αγάπη. Τότε, για διάφορους λόγους – είτε βιολογικούς, είτε λεκτικούς ή εξαιτίας της επιθυμίας για ικανοποίηση, για βόλεμα κλπ.- το αντικείμενο της αγάπης είναι εκείνο που αποκτά σημασία και η αγάπη υποχωρεί. Τότε η κτητικότητα, η ζήλια και οι απαιτήσεις δημιουργούν σύγκρουση και η αγάπη υποχωρεί όλο και περισσότερο· κι όσο περισσότερο υποχωρεί, τόσο περισσότερο το πρόβλημα της σχέσης χάνει τη σημασία του, την αξία του και το νόημά του.
Η αγάπη είναι ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα που υπάρχουν για να κατανοήσει κανείς. Δεν μπορεί να προέλθει από λογική ανάγκη, δεν μπορεί να κατασκευαστεί με διάφορα μέσα και με διάφορες μεθόδους και πειθαρχίες. Είναι μια κατάσταση του «είναι», όταν οι δραστηριότητες του «εγώ» έχουν σταματήσει· αλλά δεν θα σταματήσουν αν απλώς τις καταπιέζετε, τις αποφεύγετε ή τις πειθαρχείτε. Πρέπει να κατανοήσετε τη δράση του «εγώ» σε όλα τα επίπεδα της συνείδησης. Έχουμε στιγμές που πράγματι αγαπάμε, όταν δεν υπάρχει σκέψη, δεν υπάρχει κίνητρο, αλλά αυτές οι στιγμές είναι πολύ σπάνιες. Και επειδή ακριβώς είναι πολύ σπάνιες, κολλάμε στην ανάμνησή τους και έτσι δημιουργείται ένας φράχτης ανάμεσα στη ζωντανή πραγματικότητα και στις δραστηριότητες της καθημερινής μας ζωής.
Για να κατανοήσουμε τις σχέσεις μας, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε πρώτα απ’ όλα «εκείνο που είναι», αυτό που πραγματικά συμβαίνει στη ζωή μας, σε κάθε λεπτή μορφή, καθώς και τι πραγματικά σημαίνει σχέση. «Σχέση» σημαίνει «αυτοαποκάλυψη» · είναι κάτι σαν να κοιταζόμαστε στον καθρέφτη · κι επειδή δε θέλουμε να αποκαλυφθούμε στον εαυτό μας, κρυβόμαστε μέσα στο βόλεμα, και τότε η σχέση χάνει το εξαιρετικό της βάθος, τη σημασία και την ομορφιά της. Αληθινές σχέσεις μπορούν να υπάρξουν μόνο όταν υπάρχει αγάπη. Αλλά η αγάπη δεν είναι η αναζήτηση ικανοποίησης. Αγάπη υπάρχει μόνο όταν ξεχνάμε τον εαυτό μας, όταν υπάρχει πλήρης επικοινωνία όχι με έναν ή δύο, αλλά επικοινωνία με ό,τι πιο υψηλό. Και αυτό μπορεί να συμβεί μόνο όταν ξεχαστεί ο εαυτός.

Jiddu Krishnamurti, αποσπ. Η χαρά της Ελευθερίας- ελευθερία η αρχή και το τέλος 
(Από δημόσια ομιλία του Κρισναμούρτι στο Μαντράς, το 1947)

Παρασκευή 28 Μαρτίου 2014

Συνείδηση

"Η ηθική συνείδηση, που τόσους αναίσθητους έχει προσβάλει κι ακόμα περισσότερους έχει αποκηρύξει, είναι κάτι που υπάρχει και υπήρχε πάντα, δεν ήταν επινόηση των φιλοσόφων της Τεταρτογενούς Περιόδου, τότε που η ψυχή ήταν ακόμα ένα συγκεχυμένο σχέδιο. Με το πέρασμα του χρόνου, και μαζί με τις δραστηριότητες της συναναστροφής και τις γενετικές αλλαγές, καταφέραμε να βάλουμε τη συνείδηση στο χρώμα του αίματος και στο αλάτι των δακρύων μας και, σαν να μην έφτανε αυτό, κάναμε τα μάτια μας έναν καθρέφτη γυρισμένο προς τα μέσα, με αποτέλεσμα πολλές φορές να δείχνουν εκείνα χωρίς φειδώ αυτό που εμείς πασχίζουμε ν' αρνηθούμε με το στόμα. Αν προσθέσουμε τώρα σ' αυτό το γενικό πλαίσιο την ιδιαίτερη περίσταση κατά την οποία στα απλοϊκά πνεύματα η ενοχή για κάποιο κακό που διαπράχθηκε συχνά συγχέεται με προγονικούς φόβους κάθε τύπου, προκύπτει τελικά η τιμωρία του παραβάτη να είναι η διπλάσια απ' αυτήν που του άξιζε."

Ζοσέ Σαραμάγκου, Περί τυφλότητος


Πέμπτη 27 Μαρτίου 2014

Διαφυγή

* Duilio Barnabe, Pierrot avec une mandoline
Απόγευμα πριν από την κηδεία ενός επιληπτικού που πνίγηκε στο πηγάδι.

«Γνώθι σαυτόν» δεν σημαίνει «Κοίτα τον εαυτό σου». «Κοίτα τον εαυτό σου» είναι αυτό που λέει ο Όφις. Σημαίνει: «Κάνε τον εαυτό σου κύριο των πράξεών σου». Μα είσαι ήδη αυτό, είσαι ο κύριος των πράξεών σου. Έτσι το ρητό αυτό σημαίνει: «Απόρριψε τον εαυτό σου! Κατάστρεψε τον εαυτό σου!» που είναι κάτι κακό επομένως – και αν σκύψει κανείς πραγματικά πολύ βαθιά, τότε θα ακούσει όντως και το καλό που υπάρχει εκεί, που είναι: «Ώστε να κάνεις τον εαυτό σου αυτό που πραγματικά είσαι».
[…………………………………………………………………..]
18 Νοεμβρίου
Κρυψώνες υπάρχουν αμέτρητες, διαφυγή μονάχα μία, οι δυνατότητες διαφυγής όμως, πάλι, είναι τόσο πολλές όσο οι κρυψώνες.
Υπάρχει ένας προορισμός, ένας στόχος, αλλά όχι ο δρόμος. Αυτό που ονομάζουμε δρόμο, είναι δισταγμός.
Το να πράττουμε το αρνητικό μάς επιβάλλεται, είναι μια πρόσθεση. Το θετικό μάς έχει δοθεί από την αρχή.

Ένα κάρο με τρεις άνδρες ανηφόριζε αργά μες στο σκοτάδι. Ένας ξένος τους πλησίασε και τους φώναξε. Ύστερα από μια μικρή κουβέντα αποδείχτηκε ότι ο ξένος παρακαλούσε να τον πάρουνε μαζί τους. Του κάνανε χώρο να καθίσει και τον βοήθησαν ν’ ανέβει. Μονάχα αφού ξαναπήρανε το δρόμο τους τον ρώτησαν: «Εσύ ερχόσουν από την αντίθετη κατεύθυνση και τώρα γυρνάς πίσω;» Και ο ξένος απάντησε: «Ναι, πρώτα πήγαινα προς την κατεύθυνση που πηγαίνετε κι εσείς, μετά όμως ξαναγύρισα πίσω, επειδή σκοτείνιασε νωρίτερα απ’ ότι περίμενα».
Franz Kafka, Τα οκτώ μπλε τετράδια, σελ. 53, 57,58, μετ. Ε. Τριανταφυλλίδη, εκδ. Αρχέτυπο



Duilio Barnabé (1914-1961) Ιταλός ζωγράφος. Τα έργα του χαρακτηρίζονται από το αφαιρετικό στοιχείο, τη διακριτική απλότητα στο σχεδιασμό και την τέχνη, τα μονόχρωμα υπόβαθρα.

Τετάρτη 26 Μαρτίου 2014

"Πώς ονειρεύεται ο θάνατος; "

"For in that sleep of death what dreams may come..."
Eugène Delacroix, The "gravedigger scene", 1839
Να ζεις. Να μη ζεις. Αυτή είναι η ερώτηση.
Τι συμφέρει στον άνθρωπο
Να πάσχει· να αντέχει σωπαίνοντας τις πληγές
από μια μοίρα που τον ταπεινώνει χωρίς κανένα έλεος
Ή να επαναστατεί. Να αντισταθεί
στην ατέλειωτη παλίρροια των λυπημένων κόπων
Να πεθάνεις. Να κοιμηθείς. Αυτό είναι όλο
Να κοιμηθείς και να κοιμηθούν
όλοι οι πόνοι που από αυτούς είσαι πλασμένος
Να μην ξυπνήσουν πια ποτέ. Αυτόν τον ύπνο
να εύχεσαι για σένα. Να πεθάνεις. Να κοιμηθείς
Κι αν στον ύπνο σου έρθει ένα όνειρο;
Τι θα είναι αυτό το όνειρο; Μετά τον αιώνα του σώματος,
ποιος ύπνος αναλαμβάνει τα όνειρα; Πώς ονειρεύεται
ο θάνατος; Σε πιάνει φόβος· αργείς
και ζεις. Και η πανωλεθρία διαρκεί ζώντας
από τη ζωή σου. Τελείωσε τον κόσμο εσύ
Τέλειωσε την ζωή σου. Αυτήν την στιγμή. Τώρα. Μ’ ένα μαχαίρι.

Ποιος προτιμάει να ζει ρημάζοντας μέσα στον χρόνο
Να τον αδικεί ο ισχυρός, να τον συντρίβει ο επηρμένος,
να ερωτεύεται, να εκλιπαρεί τον αδιάφορο, να ανέχεται
την ύβρι της εξουσίας, τη νύστα του νόμου
Να νικά ο ανάξιος τον άξιο. Που η αξία του η ίδια
Τον έχει από πριν νικήσει. Ποιος θα άντεχε
να κουβαλάει το ασήκωτο βάρος της ζωής, να σέρνεται,
να ερημώνει· να στραγγίζει ιδρώτας η ψυχή του
αν δεν ήταν ο τρόμος. Γι’ αυτό που στέκεται εκεί
Εκεί που αρχίζει ο θάνατος. Σ’ αυτήν την άγνωστη γη
Που σε κανέναν ορίζοντα μακριά κανείς. Ποτέ δεν είδε
Κι εκείνοι που ξεκίνησαν και φύγαν· ποτέ
δεν ξαναφανήκαν στην πύλη. Ο φόβος
ταράζει την θέληση και θέλεις
να είναι ο εχθρός σου γνώριμος παρά να δεις
να έρχεται καταπάνω σου το αγνώριστο. Η συνείδηση
μας κάνει όλους δειλούς. Η φύση δεν της έδωσε
μια λειτουργία θανάτου· δεν έχει όργανο για το άγνωστο
Άστραψε η απόφαση κι αμέσως την σβήνει την θαμπώνει
Η υγρασία της σκέψης. Και τα έργα τα μεγάλα
Που γι’ αυτά γεννήθηκες. Μονάχα γι’ αυτά γεννήθηκες
Δεν τα τολμάς. Θρύβουν· χάνονται
Ποτέ δεν θα ονομαστούν πράξεις.

Σαίξπηρ, Άμλετ3η πράξη, 1η σκηνή
(Μετάφραση Γιώργου Χειμωνά, Εκδόσεις Κέδρος 1988)

London Symphony Orchestra

Τρίτη 25 Μαρτίου 2014

"A traveler! ...rich eyes and poor hands"

Απόσπασμα από την κωμωδία του Shakespeare «As You Like It».
Από το διάλογο του Jacques (μελαγχολικός λόρδος) και της Rosalind (κόρη του δούκα).
Study for 'The Lady Clare' - John William Waterhouse
JAQUES
I prithee, pretty youth, let me be better acquainted
with thee.
ROSALIND
They say you are a melancholy fellow.
JAQUES
I am so; I do love it better than laughing.
ROSALIND
Those that are in extremity of either are abominable
fellows and betray themselves to every modern
censure worse than drunkards.
JAQUES
Why, 'its good to be sad and say nothing.
ROSALIND
Why then, 'its good to be a post.
JAQUES
I have neither the scholar's melancholy, which is
emulation, nor the musician's, which is fantastical,
nor the courtier's, which is proud, nor the
soldier's, which is ambitious, nor the lawyer's,
which is politic, nor the lady's, which is nice, nor
the lover's, which is all these: but it is a
melancholy of mine own, compounded of many simples,
extracted from many objects, and indeed the sundry's
contemplation of my travels, in which my often
rumination wraps me m a most humorous sadness.
ROSALIND
A traveler! By my faith, you have great reason to
be sad: I fear you have sold your own lands to see
other men's; then, to have seen much and to have
nothing, is to have rich eyes and poor hands.
JAQUES
Yes, I have gained my experience.
ROSALIND
And your experience makes you sad: I had rather have
a fool to make me merry than experience to make me
sad; and to travel for it too!

Σαίξπηρ, "Όπως αγαπάτε"Όπως σας αρέσει),4η Πράξη,1η σκηνή

Δευτέρα 24 Μαρτίου 2014

...εδώ και κει κάτω από τ' άστρα... *!

"Κοιμούνται πάνω στον άνεμο και ποτέ δεν ακουμπούν αυτή τη γη, παρά μόνο μια φορά όταν πεθάνουν. " 
Subjective Freedom I, by Flora Borsi
"ΒΑΛ: Ξέρεις πως υπάρχει ένα είδος πουλιών που δεν έχουν πόδια κι έτσι δεν μπορούν να σταθούν πουθενά και πρέπει να στηρίζονται σ' όλη τους τη ζωή στα φτερά τους στον ουρανό; Αλήθεια είναι. Είδα ένα κάποτε, είχε πεθάνει κι είχε πέσει στη γη κι είχε γαλάζιο χρώμα και σώμα μικρούλικο σαν το μικρό σου δαχτυλάκι, αυτή ειν' η αλήθεια, είχε ένα τοσοδούλικο σωματάκι σαν το μικρό σου δάχτυλο και τόσο ελαφρύ στην παλάμη του χεριού σου που δε ζύγιζε πάνω από 'να πούπουλο, κι είχε τα φτερά διάπλατα ανοιγμένα, και διάφανα στο χρώμα τ' ουρανού και μπορούσες να δεις μέσ' απ' αυτά. Αυτό είναι που λένε χρωματική κάλυψη. Καμουφλάζ, το λένε. Είναι αδύνατο να ξεχωρίσεις αυτά τα πουλιά από τον ουρανό και γι' αυτό τα γεράκια δεν μπορούν να τ' αρπάξουν, δεν τα διακρίνουν εκεί στα γαλάζια ύψη τ' ουρανού, κοντά στον ήλιο!
ΠΡΙΓΚΙΠΕΣΑ: Κι όταν έχει συννεφιά;
ΒΑΛ: Πετάνε τόσο ψηλά που τ' αναθεματισμένα γεράκια θα ζαλίζονταν. Κι αυτά τα μικρά πουλιά, δεν έχουν πόδια καθόλου και ζουν όλη τους τη ζωή πάνω στα φτερά τους κοιμούνται πάνω στον άνεμο, και άκου πώς κοιμούνται τη νύχτα. Ανοίγουν διάπλατα τα φτερά τους και κοιμούνται πάνω στον άνεμο, όπως τ' άλλα πουλιά διπλώνουν τα φτερά τους και κοιμούνται πάνω σ' ένα δέντρο... (Ακούγεται μουσική) Κοιμούνται πάνω στον άνεμο και... (Τα μάτια του θολώνουν και μαλακώνουν, παίρνει την κιθάρα του και συνοδεύει την πολύ χαμηλή μουσική) ποτέ δεν ακουμπούν αυτή τη γη, παρά μόνο μια φορά όταν πεθάνουν.
ΠΡΙΓΚΙΠΕΣΑ: Θα 'θελα να 'μουν ένα απ' αυτά τα πουλιά.
ΒΑΛ: Κι εγώ θα 'θελα να 'μουν· πολλοί θα 'θελαν να 'ναι ένα από κείνα τα πουλιά και ποτέ να μην είχαν φθαρεί!
ΠΡΙΓΚΙΠΕΣΑ: Αν κανένα από κείνα τα πουλιά πέθαινε κι έπεφτε στη γη, και συ τύχαινε να το βρεις, θα 'θελα να μου το 'δειχνες γιατί φοβάμαι πως ίσως μόνο στη φαντασία σου υπάρχει πουλί τέτοιου είδους. Γιατί δε νομίζω να 'χει υπάρξει ποτέ ζωντανή ύπαρξη τόσο ελεύθερη, ούτε κατά διάνοια. Δείξε μου ένα από αυτά τα πουλιά και θα πω: Ναι, ο Θεός δημιούργησε, ένα τέλειο πλάσμα! Να 'σαι σίγουρος ότι θα 'δινα αυτό το εμπορικό και κάθε κομματάκι του στοκ μέσα εδώ για να γίνω αυτό το μια σταλιά πουλάκι στο χρώμα τ' ουρανού... για μια νύχτα να ξαπλώσω πάνω στον άνεμο και να πλέω! εδώ και κει κάτω από τ' άστρα... "
Tennessee Williams, "Ορφέας στον Άδη


Paul McCartney, Jenny Wren

Το τραγούδι Jenny Wren κυκλοφόρησε το 2005. Θυμίζει την ηρωίδα στο μυθιστόρημα «Our Mutual Friend» του Charles Dickens που έχει και το ίδιο όνομα.Το σόλο του τραγουδιού παίζεται με ένα παραδοσιακό μουσικό όργανο (ξύλινο πνευστό) της Αρμενίας, το  duduk.   (περισσότερα)

Σάββατο 22 Μαρτίου 2014

Le Spleen de Paris

Tamara de Lempicka, Girl in a Green Dress
«Ποιον αγαπάς περισσότερο, αινιγματικέ άνθρωπε; Λέγε, τον πατέρα σου, την μητέρα σου, την αδελφή σου ή τον αδελφό σου;
“Δεν έχω ούτε πατέρα, ούτε μάνα, ούτε αδελφό, ούτε αδελφή.”
“Τους φίλους σου;”
“Χρησιμοποιείτε μια λέξη, της οποίας η έννοια μού έμεινε άγνωστη ως τώρα.”
“Την πατρίδα σου;”
“Αγνοώ σε ποιο γεωγραφικό πλάτος βρίσκεται.”
“Την ομορφιά;”
“Πρόθυμα θα την αγαπούσα, θεά και αθάνατη.”
“Το χρυσάφι;”
“Το μισώ όπως εσείς μισείτε τον θεό.”
“Ε λοιπόν! τι αγαπάς αλλόκοτε ξένε;”
“Αγαπώ τα σύννεφα που περνούν...εκεί πέρα....εκεί κάτω...τα θαυμάσια σύννεφα.”»
Charles Baudelaire, Η μελαγχολία του Παρισιού, μετ: Δημ. Χορόσκελης, εκδοτική Θεσσαλονίκης

Παρασκευή 21 Μαρτίου 2014

"...ένα μεγάλο σφουγγάρι σα σύννεφο..."

Ugolino από τον Jean-Baptiste Carpeaux, 1861 (λεπτομέρεια)
"Εγώ, μην γελάσεις αφεντικό, φαντάζουμαι το Θεό απαράλλαχτο σαν και μένα. Μόνο πιο αψηλό, πιο δυνατό, πιο παλαβό· κι αθάνατο. Κάθεται σε μαλακές προβιές χουζουρεμένα, κι η παράγκα του είναι ο ουρανός. Όχι από γκαζοτενεκέδες, σαν τη δικιά μας, παρά από σύννεφα. Κρατάει στο δεξό του χέρι όχι σπαθί, όχι ζυγαριά, αυτά τα εργαλεία είναι για τους φονιάδες και τους μπακάληδες· ο Θεός κρατά ένα μεγάλο σφουγγάρι σα σύννεφο της βροχής. Δεξά του η Παράδεισο, ζερβά του η Κόλαση. Έρχεται η κακομοίρα η ψυχή, τσίτσιδη, γιατί έχασε το κορμί της και τουρτουρίζει. Ο Θεός την κοιτάζει και γελάει κάτω από τα μουστάκια του· μα καμώνεται τον μπαμπούλα . «Έλα εδώ της λέει, και χοντραίνει την φωνή του, έλα εδώ, καταραμένη!» Και πιάνει την ανάκριση. Πέφτει η ψυχή στα πόδια του Θεού. «Αμάν! του φωνάζει: ήμαρτον!» Και δώσ’ του, να λέει, να λέει τα κρίματά της. Λέει, λέει, δεν έχουν τελειωμό. Κι ο Θεός βαριέται, χασμουριέται. «Σώπα πια, της φωνάζει, με ξεκούφανες!» Και φαπ! δίνει με το σφουγγάρι και σβήνει όλες τις αμαρτίες. «Ξεκουμπίσου στην παράδεισο!» της κάνει.
«Πέτρο, βαλ' την και τούτη μέσα την κακομοίρα
Γιατί θα πρέπει να ξέρεις, αφεντικό, ο Θεός είναι άρχοντας μεγάλος· κι αυτό θα πει αρχοντιά: να συχωρνάς!»"

Ν. Καζαντζάκης, Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά

Παρασκευή 14 Μαρτίου 2014

Αγκάθι στο στήθος

Felice Casorati, Dreaming Of Pomegranates (1912)
"Ο καθένας μας έχει μέσα του κάτι που δε γίνεται να το απαρνηθεί. Είμαστε αυτό που είμαστε. Σαν εκείνο τον παλιό κέλτικο μύθο που λέει για το πουλί με το αγκάθι στο στήθος του, που πεθαίνοντας κελαηδάει με όση δύναμη του μένει. Γιατί είναι αναγκασμένο να το κάνει, το σέρνει εκεί το φυσικό του. Ξέρουμε τα λάθη μας προτού ακόμα τα κάνουμε, αλλά η γνώση του εαυτού μας δεν μπορεί να επηρεάσει ούτε ν' αλλάξει το αποτέλεσμα, έτσι δεν είναι; Ο καθένας κελαηδάει τον προσωπικό μικρό του σκοπό, σίγουρος πως πρόκειται για το πιο υπέροχο τραγούδι που έχει ακουστεί ποτέ στον κόσμο. Δεν καταλαβαίνεις τι θέλω να σου πω; Φτιάχνουμε μόνοι μας τα αγκάθια μας και δεν καθόμαστε ποτέ ν' αναλογιστούμε το τίμημα. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να υπομένουμε τον πόνο και να λέμε στον εαυτό μας πως άξιζε τον κόπο."
Colleen McCullough, "Thorn Birds"

Τρίτη 11 Μαρτίου 2014

Ζωή γλυκιά σαν χάδι

Zinaida Serebriakova (Russian, 1884-1967), Self-portrait wearing a scarf, 1911
Ο «Θείος Βάνιας»,το κλασικό αριστούργημα του Άντον Τσέχοφ, είναι ένα έργο βαθιά ποιητικό και ανθρώπινο, όπου η ζωή "σχοινοβατεί ανάμεσα στο δράμα και την κωμωδία". Καταγγέλλει τον εγωισμό, την αλαζονεία και τη σκληρότητα της άρχουσας τάξης ενώ παράλληλα δείχνει συμπόνια για τους αφανείς ήρωες της ζωής. Βρισκόμαστε στην τελευταία σκηνή, όπου οι δυο ήρωες, θείος και ανιψιά, συζητούν για το μέλλον.

ΒΟΪΝΙΤΣΚΙ, στη Σόνια χαϊδεύοντας τα μαλλιά της: Παιδί μου, πόσο πονάω! Αχ, αν  ξερες μονάχα πόσο πονάω!
ΣΟΝΙΑ: Τι να κάνουμε θείε; Πρέπει να ζήσουμε! (Παύση.) Θα ζήσουμε, θείε Βάνια! Θα ζήσουμε πολλές πολλές μέρες αράδα κι ατέλειωτα βράδια. Θα υποφέρουμε υπομονετικά τις δοκιμασίες που μας στέλνει η μοίρα. Θα δουλεύουμε για τους άλλους και τώρα και στα γερατειά μας – χωρίς ξεκούραση. Κι όταν έρθει η ώρα μας, θα πεθάνουμε ήσυχα ήσυχα, χωρίς κανένα παράπονο. Κι εκεί, πέρα απ’ τον τάφο μας, θα πούμε πως υποφέραμε, πως κλάψαμε, πως η ζωή μας πίκρανε, κι ο θεός θα μας σπλαχνιστεί. Και τότε κι εγώ κι εσύ, θείε μου αγαπημένε, θα δούμε τη ζωή φωτεινή, χαρούμενη, ωραία. Θα χαιρόμαστε τότε και θα κοιτάζουμε πίσω τα τωρινά μας  βάσανα και τις πίκρες με καλοσύνη, με χαμόγελο – και θ’ αναπαυτούμε. Πιστεύω, θείε μου. Πιστεύω θερμά, με πάθος! (Γονατίζει μπροστά του και βάζει το κεφάλι της στα χέρια του. Με κουρασμένη φωνή.) Θ’ αναπαυτούμε!
(Ο Τελιέγκιν παίζει σιγανά κιθάρα.)
ΣΟΝΙΑ: Θ’ αναπαυτούμε! Θ’ ακούμε τους αγγέλους. Θα δούμε όλο τον ουρανό φωτισμένο με αστέρια σαν διαμάντια. Θα δούμε πως όλη μας η κακία εδώ κάτω στη γη, όλα μας τα πάθη, όλοι μας οι πόνοι, θ’ αφανιστούνε μέσα στο έλεος που θα πλημμυρίσει όλο τον κόσμο. Και η ζωή μας θα γίνει ήρεμη, τρυφερή, γλυκιά, σαν χάδι…Πιστεύω!... Πιστεύω!...
(Σκουπίζει τα δάκρυά του με το μαντίλι της.)
Φτωχέ μου, θείε Βάνια, κλαις… (Μεσ’ απ’ τα δάκρυά της) Δε γνώρισες στη ζωή σου χαρές. Όμως περίμενε, θείε Βάνια, περίμενε… Θ’ αναπαυτούμε. (Τον αγκαλιάζει.) Θ’ αναπαυτούμε!...
(Ο φύλακας κτυπάει.)
(Ο Τελιέγκιν παίζει σιγανά. Η Μάρια Βασίλιεβνα γράφει σημειώσεις στο περιθώριο του βιβλίου της. Η Μαρίνα πλέκει κάλτσες.)
ΣΟΝΙΑ: Θ’ αναπαυτούμε!
ΑΥΛΑΙΑ
(κλείνει αργά)

Δευτέρα 10 Μαρτίου 2014

It's Only The Paper Moon

"Είναι ωραία τ' αστέρια ακόμα κι αν δεν πέφτουν για μένα"

Tamara de Lempicka, Blue Woman with Guitar, 1929