Αντιφάσεις

Η πραγματικότητα είναι η λάμψη της αστραπής που τρέμει φυλακισμένη σε κάθε πέτρα. Αν δεν την ξυπνήσεις η πέτρα παραμένει μια πέτρα, η πόλη μια πόλη, η ομορφιά όμορφη, η πλήξη πληκτική, όλα κοιμούνται στο όνειρο των πραγμάτων ως τη στιγμή που, εξωθημένος από υψηλής τάσεως ρεύματα, θα τα κατακλύσεις με την καταιγίδα που αποκαλούμε "πραγματικότητα".

Diego Rivera, Nude with Calla Lilies 

(Found on en.wahooart.com)

"Πάντα είχα την κακή τύχη να αντιφάσκω ως προς τον εαυτό μου. Η πραγματικότητα πάντα καταλήγει σε αυτό, μόνο το πνεύμα και η αρετή το αποφεύγουν. Μετά από έναν κουραστικό απογευματινό περίπατο, παραδείγματος χάρη, μπορεί έντονα να αισθάνομαι την επιθυμία για ένα ποτήρι νερό και να θεωρώ το νερό το πιο ιερό πράγμα στον κόσμο. Δεκαπέντε λεπτά μετά, όταν έχω πάψει να διψάω πια, τίποτα στον κόσμο δεν με ενδιαφέρει λιγότερο από το νερό και το να πιω νερό. Το ίδιο συμβαίνει με το φαΐ, τον ύπνο και τη σκέψη. Η στάση μου απέναντι σε ό, τι αποκαλούμε διανόηση είναι ίδια με αυτήν απέναντι στο φαγητό και το νερό. Υπάρχουν φορές που τίποτα στον κόσμο δεν με ελκύει τόσο έντονα και δεν μου φαίνεται τόσο απαραίτητο όσο η ζωή της σκέψης, η δυνατότητα της αφαίρεσης, της λογικής, των ιδεών. Αλλά όταν έχω κορεστεί από αυτήν, όταν έχω φτάσει στο σημείο να επιθυμώ το αντίθετό της, ολόκληρη η σκέψη με αηδιάζει σαν χαλασμένο φαγητό. Ξέρω από προσωπική εμπειρία ότι αυτού του είδους η στάση θεωρείται αυθαίρετη, χωρίς χαρακτήρα, ακόμα και απαράδεκτη, αλλά ποτέ δεν κατάφερα να καταλάβω για ποιο λόγο. Γιατί ακριβώς όπως δεν μπορώ παρά πότε να τρώω και πότε όχι, έτσι δεν μπορώ παρά να παλινδρομώ ανάμεσα στη φυσική ζωή και τη διανοητική ζωή, ανάμεσα στην εμπειρία και τον πλατωνικό κόσμο των ιδεών, την τάξη και την επανάσταση, τον καθολικισμό και το πνεύμα της μεταρρύθμισης. κάποιος που θα μπορούσε να λατρεύει την αφηρημένη σκέψη και να αποστρέφεται τη φύση σε όλη του τη ζωή, που θα μπορούσε να είναι πάντα επαναστάτης και ποτέ συντηρητικός, ή αντίστροφα, θα μου έκανε πραγματικά μεγάλη εντύπωση σαν κάποιος ενάρετος, σταθερός, και με δυνατό χαρακτήρα άνθρωπος, αλλά ταυτόχρονα αυτού του είδους η συμπεριφορά θα μου φαινόταν το ίδιο καταστρεπτική, απωθητική και παράλογη όσο θα ήταν και το να θέλει κανείς να τρώει ή να κοιμάται όλη την ώρα. Και ωστόσο όλα τα κόμματα και τα κινήματα, είτε πρόκειται για πολιτικά είτε για διανοητικά, θρησκευτικά ή επιστημονικά, έχουν ξεκινήσει έχοντας ως βάση την προϋπόθεση ότι αυτού του είδους η ακαταλόγιστη συμπεριφορά είναι δυνατή και φυσική"

Από τις "Σκέψεις" του Hermann Hesse, σελ. 22-24, εκδ. Νεφέλη, μτφ. Νανά Ησαΐα

Shara Worden,  "Youkali" (Kurt Weill)

"Πάντα το Πάσχα θα επιστρέφει..."

Georges Seurat,  La Parade du Cirque (1888),
Metropolitan Museum of Art, New York

Για τις στιγμές που κρατά μια ανάσα νιώθω βαθύτερα παρά ποτέ την παροδικότητα της μορφής μου κι αισθάνομαι να περνώ στην άλλη όχθη, στην όχθη της μεταμόρφωσης, της πέτρας, της γης, της βατομουριάς, της ρίζας των δέντρων. Στα σημάδια που αφήνει το πέρασμα του χρόνου γαντζώνεται η δίψα μου, στο χώμα και στο νερό και στα μαραμένα φύλλα. Αύριο, μεθαύριο, σύντομα, σύντομα θα γίνω εσύ, θα γίνω φύλλο, θα γίνω ρίζα και δεν θα γράφω πια λόγια στο χαρτί, δεν θα μυρίζω πια το μεγαλόπρεπο χείρανθο, δεν θα κουβαλάω πια τον λογαριασμό του οδοντιάτρου στην τσέπη, δεν θα με βασανίζουν πια οι επικίνδυνοι δημόσιοι υπάλληλοι για το πιστοποιητικό καταγωγής - θα' μαι σύννεφο που κολυμπά στο γαλάζιο, κύμα που κυλά στο ρυάκι, φυλλαράκι που μπουμπουκιάζει στον θάμνο, θα βυθιστώ στη λήθη, στην πολυπόθητη μετουσίωση.

Δεκάδες και εκατοντάδες φορές ακόμα θα με αρπάξεις και πάλι, θα με μαζέψεις και θα με αιχμαλωτίσεις, κόσμε των λέξεων, κόσμε των ανθρώπων, κόσμε της μεγάλης χαράς και του εμπύρετου φόβου. Χιλιάδες φορές θα με γοητεύσεις και θα με τρομάξεις με τραγούδια τραγουδισμένα στο πιάνο, με εφημερίδες, με τηλεγραφήματα, με αναγγελίες θανάτου, με έντυπα δηλώσεων και με όλα τα παρανοϊκά σου πράγματα, κόσμε γεμάτε χαρά και φόβο, γλυκιά όπερα γεμάτη μελωδικές ανοησίες! Αλλά ποτέ πια, αν ο θεός το θελήσει, δεν θα σε χάσω εντελώς, ευλάβεια του εφήμερου, γεμάτη πάθος μουσική της αλλαγής, ετοιμότητα του θανάτου, θέληση της αναγέννησης. Πάντα το Πάσχα θα επιστρέφει, πάντα η χαρά θα γίνεται φόβος, ο φόβος λύτρωση, δίχως θλίψη το τραγούδι του εφήμερου θα με συνοδεύει στον δρόμο μου, γεμάτο από ναι, γεμάτο ετοιμότητα, γεμάτο ελπίδα.

Hermann Hesse, Ωριμάζοντας γινόμαστε όλο και νεότεροι, σ. 12-14, εκδ. Καστανιώτη

"How false and tinny is the flat light mirrored in the lake!"

"I know why this is so.  It is not the wine I drank yesterday, and it is not the bad bed I slept in, and it is not even the rainy weather. Devils have been here and shrilly untuned me, string by string.  The anxiety was there again, anxiety from childhood dreams, from fairy tales, from the things a schoolboy had to go through. The anxiety, the being trapped by the unalterable, the melancholy, the aversion.  How insipid the world tastes!  How dreadful that one has to rise again tomorrow, to eat again, to live again! Then why does one go on living?  Why are we so idiotically good-natured?  Why didn't we jump in the lake a long time ago?

There is no escape.  You can't be a vagabond and an artist and still be a solid citizen, a wholesome, upstanding man.  You want to get drunk, so you have to accept the hangover.  You say yes to the sunlight and your pure fantasies, so you have to say yes to the filth and the nausea.  Everything is within you, gold and mud, happiness and pain, the laughter of childhood and the apprehension of death.  Say yes to everything, shirk nothing, don't try to lie to yourself.  You are not a solid citizen, you are not a Greek, you are not harmonious, or the master of yourself, you are a bird in the storm.  Let it storm!  Let it drive you!  How much you have lied!  A thousand times, even in your poems and books, you have played the harmonious man, the wise man, the happy, the enlightened man.  In the same way, men attacking in war have played heroes, while their bowels twitched.  My God, what a poor ape, what a fencer in the mirror, man is -particularly the artist - particularly the poet - particularly myself!"

Hermann Hesse, από Rainy Weather