...Σηκώθηκα απ΄ το πιάνο και πλησιάζω τον καθρέφτη. Ήμουνα
ξαναμμένος. Είδα το είδωλό μου να κρατά φτερά του παγωνιού και δροσερούς καρπούς
του Θέρους. Κι είπα από μέσα μου: Είμαι ο Λαχειοπώλης τ΄ Ουρανού. Μοιράζω
αριθμούς σε ξωτικά κι αγγέλους. Ο πρώτος αριθμός σημαίνει συνουσία. Βάση ρευστή
για δημιουργία. Κι αποφασίζω ευθύς την πιο μεγάλη μου πράξη. Σκόρπισα τα λαχεία
μου στους γαλαξίες και στο άπειρο. Έτσι δεν θα ΄ναι δυνατό κανείς να
ξαναδημιουργήσει, να πράξει το καλό - που λεν - ή το κακό. Σπατάλη η απόφασή μου,
μα ο κόσμος πάει για να χαθεί.
Το λέω για να τ΄ ακούν οι νέοι, και να σκορπίσουν τα λαχεία
τους κι αυτοί, όπου μπορέσουν κι όπου βρουν. Να μην τ΄ αφήσουν κέρδος στους πολλούς.
Έτσι τουλάχιστον, θα κατακτήσουμε τη δυνατότητα να μας φοβούνται. Ποιους; Εμάς,
τους ποιητές. Μια και δεν είναι δυνατό να μας εντάξουν στα συρτάρια τους, σ΄ ό,τι
μπορούν να ελέγξουνε και να προβλέψουν οι ανερχόμενοι πολλοί.
Τους φοβερίζει η άρνησή μας να δεχτούμε φάκελο, κατάταξη, τάξη
κι αριθμό. Τους φοβερίζει η άρνησή μας να ενταχθούμε στις ομάδες αυτών που όταν
κοιμούνται, τα χέρια τους είναι από μέσα ή απ΄ έξω από το πάπλωμα. Γιατί τα χέρια
τα δικά μας την ώρα του ύπνου, ζωγραφίζουν ελεύθερα τους ανέμους, με χρώματα
και με σχηματισμούς πτηνών, και μας τοποθετούν παντοτινά μες στους αιώνες, με
την αθάνατη κι ερωτική μορφή του Λαχειοπώλη τ΄ Ουρανού.
Απόσπασμα από το βιβλίο του Μάνου Χατζιδάκι Τα σχόλια του Τρίτου
* Οι πληροφορίες γύρω από το έργο είναι περιορισμένες. Η παρτιτούρα του έργου βρέθηκε λίγο πριν τον θάνατο του συνθέτη. Πιθανολογείται ότι γράφτηκε για τους μεγάλους Ιόνιους ποιητές, τον Ανδρέα Κάλβο και τον Διονύσιο Σολωμό.
Στο απόσπασμα από το Συμπόσιον του Πλάτωνα, συζητούν ο
Σωκράτης με τη Διοτίμα. Η Διοτίμα, αφού έχει αποδείξει στον Σωκράτη ότι ο Έρως
δεν είναι θεός, εκθέτει τη δική της άποψη. Την αφορμή δίνει η ερώτηση του
Σωκράτη για τη φύση του Έρωτα.
«Μα τι τέλος πάντων», είπα, «θα μπορούσε να είναι ο Έρωτας;
Μήπως θνητός;»
«Σε καμιά περίπτωση.»
«Τότε τι;»
«Όπως και στα παραδείγματα που αναφέραμε προηγουμένως, κάτι
μεταξύ θνητού και αθανάτου.»
«Δηλαδή, Διοτίμα, τι;»
«Δαίμων μέγας, Σωκράτη. Αφού βέβαια καθετί δαιμονικό
βρίσκεται μεταξύ θεού και θνητού.»
«Να διερμηνεύει και να μεταφέρει στους θεούς όσα προέρχονται
από τους ανθρώπους, και στους ανθρώπους όσα προέρχονται από τους θεούς: τις
δεήσεις και τις θυσίες των μεν, τις εντολές και τις ανταποδόσεις των δε. Και
καθώς βρίσκεται στη μέση μεταξύ των δύο συμπληρώνει το κενό, ώστε το σύμπαν να
αποτελεί ένα αδιάσπαστο σύνολο. Μέσω αυτής της δαιμονικής ικανότητας λειτουργεί
τόσο ολόκληρη η μαντική όσο και η τέχνη των ιερέων που σχετίζεται με θυσίες,
τελετουργίες, εξορκισμούς και γενικά με κάθε είδους μαγεία και μαγγανεία. Ο
θεός δεν έρχεται σε επαφή με τον άνθρωπο. Με τη μεσολάβηση αυτού του δαίμονα
υπάρχει οποιαδήποτε επικοινωνία και συνομιλία των θεών με τους ανθρώπους, και
ενόσω είναι ξάγρυπνοι και όταν κοιμούνται. Όποιος είναι γνώστης αυτών των
πραγμάτων είναι άνδρας δαιμόνιος, όποιος γνωρίζει μόνον άλλα πράγματα, είτε
πρόκειται για το χώρο της επιστήμης είτε των χειρωνακτικών εργασιών, αυτός είναι
χυδαίος. Τέτοιοι, λοιπόν, δαίμονες υπάρχουν πολλοί και πολλών ειδών. Ένας από
αυτούς είναι και ο Έρωτας.»
«Ποιος είναι ο πατέρας του», ρώτησα τότε εγώ, «και ποια η
μητέρα του;» «Αυτό», απάντησε, «απαιτεί περισσότερο χρόνο για να στο διηγηθώ.
Θα στο πω όμως.
»Όταν ήρθε στον κόσμο η Αφροδίτη, είχαν τραπέζι οι θεοί, με
τους άλλους μαζί και ο Πόρος, ο γιος της Μήτιδας. Σαν απόφαγαν, ήρθε, όπως θα
περίμενε δα κανείς σε μεγάλο φαγοπότι, η Πενία για να ζητιανέψει, και στεκόταν
εκεί κοντά στην πόρτα. Ο Πόρος τότε μεθυσμένος από το νέκταρ -κρασί δεν υπήρχε
ακόμη- βγήκε έξω στον κήπο του Δία και, καθώς είχε βαρύνει, έπεσε και
κοιμήθηκε. Η Πενία εκείνη την ώρα, οδηγημένη από την ανέχειά της, συνέλαβε το
σχέδιο να αποκτήσει παιδί από τον Πόρο. Πλαγιάζει λοιπόν δίπλα του και έτσι
συνέλαβε τον Έρωτα. Γι᾽ αυτόν προφανώς τον λόγο έγινε συνοδός και υπηρέτης της
Αφροδίτης ο Έρως, επειδή συνελήφθη την ημέρα της γέννησής της και επειδή
συγχρόνως είναι μέσα του έμφυτος ο έρωτας προς το ωραίο. Και η Αφροδίτη είναι
ωραία.
»Σαν γιος λοιπόν του Πόρου και της Πενίας που είναι ο Έρως
βρίσκεται στην εξής κατάσταση: Πρώτον είναι πάντα φτωχός και κάθε άλλο παρά
απαλός και ωραίος, όπως νομίζει ο πολύς κόσμος. Αντιθέτως, είναι τραχύς,
ρυπαρός, ξυπόλυτος, άστεγος · πλαγιάζει πάντα χάμω, χωρίς στρώμα, κοιμάται κάτω
από τον ανοιχτό ουρανό σε σκαλοπάτια και στις άκρες του δρόμου · μοιράζεται τη
φύση της μάνας του και έχει για συγκάτοικο πάντα τη στέρηση. Σύμφωνα πάλι με τη
φύση του πατέρα του επιβουλεύεται τα ωραία και τα εκλεκτά, είναι γενναίος,
ριψοκίνδυνος, ορμητικός, κυνηγός τρομερός, που σκαρφίζεται συνεχώς τεχνάσματα,
συγχρόνως όμως προικισμένος με πόθο για τη γνώση της αλήθειας αλλά και
επινοητικότητα, διαρκώς σε όλη του τη ζωή αγαπά τη σοφία, δεινός σαγηνευτής,
μάγος, σοφιστής. Και δεν είναι η φύση του όμοια με αθάνατου ούτε όμως πάλι με
θνητού. Άλλοτε μέσα στην ίδια μέρα ανθεί και ζει, όταν βρει τα μέσα, άλλοτε
πεθαίνει, μα ξαναζωντανεύει πάλι χάρη στη φύση του πατέρα του. Ό,τι αποκτά κάθε
φορά τρέχει σιγά σιγά και χάνεται. Δεν είναι λοιπόν ο Έρωτας ποτέ ούτε τελείως
φτωχός σε μέσα ούτε πλούσιος. Και μεταξύ σοφίας και ανοησίας βρίσκεται πάλι στη
μέση. Τα πράγματα έχουν δηλαδή ως εξής: κανείς θεός δεν αγαπά τη σοφία, ούτε
ποθεί να γίνει σοφός -γιατί είναι. Ούτε και κάποιος άλλος αν είναι σοφός, αγαπά
τη σοφία. Όμως, από την άλλη, ούτε και όσοι είναι ανόητοι έχουν τον πόθο να
γίνουν σοφοί. Γιατί αυτό ακριβώς είναι το ανυπόφορο στην ανοησία, το ότι, χωρίς
να είναι κανείς ωραίος, αξιοσέβαστος και γνωστικός, μένει ικανοποιημένος με τον
εαυτό του. Όποιος λοιπόν δεν θεωρεί πως κάτι του λείπει, εκείνος και δεν
επιθυμεί αυτό που δεν φαντάζεται ότι του λείπει.»
«Ποιοι είναι λοιπόν, Διοτίμα, εκείνοι που φιλοσοφούν, αν δεν
είναι ούτε οι σοφοί ούτε οι ανόητοι;»
«Αυτό πια», είπε,
«είναι φανερό ακόμα και σε ένα παιδί: όσοι βρίσκονται μεταξύ των δύο. Ένας από
αυτούς είναι και ο Έρως. Διότι η σοφία είναι προφανώς από τα ωραιότερα
πράγματα, και ο Έρως είναι έρωτας προς το ωραίο. Συνεπώς ο Έρως είναι κατ᾽
ανάγκην φιλόσοφος, και ως φιλόσοφος είναι κάτι μεταξύ σοφού και ανοήτου. Αιτία
και γι᾽ αυτό είναι η καταγωγή του. Ο πατέρας του ήταν σοφός και επινοητικός, η
μητέρα του όμως ούτε σοφή ούτε επινοητική.»
"...Και έλεγα και ξανάλεγα: Ιδού ο Τοξότης, ιδού ο Αιγόκερως, ο Σείριος, ο Ωρίων, και έβλεπα πάντοτε, και τους αστερισμούς και Εσένα.
Τούτη όμως την φορά, ήσουν ξαπλωμένη - και τα μαλλιά σου τα ανέμιζε ο αέρας. Το χέρι μου σε έψαυε. Τα μάτια σου μου μιλούσαν. Και εγώ έλεγα και ξανάλεγα με πάθος: Ιδού ο Τοξότης, ιδού ο Αιγόκερως, ο Σείριος, ο Ωρίων, μα τώρα πλέον, έβλεπα μονάχα Εσένα.
Τότε συνέβη ένα μεγάλο θαύμα. Έσβησαν όλα τα άστρα μονομιάς, και έμεινες μόνον Εσύ στον ουρανό μαζί μου, μέσα σε μιαν ανέσπερη ημέρα, στο πλευρό μου. Εγώ σε κοίταζα αγαλλιών, και έλεγα και ξανάλεγα το όνομά σου.
Και Συ;
Εσύ γλυκειά και Μεγαλόχαρη, μέσα στο χέρι σου, κρατούσες την καρδιά μου."
Ανδρέας Εμπειρίκος, Γραπτά ή Προσωπική Μυθολογία, απόσπ. από την "Αφροδίτη"
«Και έδωσε στις σκέψεις του μια μορφή ακόμα πιο γενική και
απρόσωπη, αντικαθιστώντας το καλό και το κακό με τη σχέση που υφίσταται μεταξύ
των αιτημάτων «Πράττε!» και «Μην πράττεις!». Διότι όσο μια ηθική – και αυτό ισχύει
τόσο για το πνεύμα του αγαπάτε αλλήλους όσο και μιας ορδής Βανδάλων – βρίσκεται
σε άνοδο, το «Μην πράττεις!» είναι μόνο η άλλη όψη και το φυσικό επακόλουθο του
«Πράττε!»· η πράξη και η μη πράξη φλέγονται, και δεν πειράζει όσα λάθη και αν
περικλείουν, διότι είναι λάθη …αγίων και μαρτύρων. Σε αυτή την κατάσταση ανόδου της ηθικής καλό
και κακό ισοδυναμούν με ευτυχία και δυστυχία ολόκληρου του ανθρώπου. Μόλις ωστόσο
κυριαρχεί το αμφίβολο και η εκπλήρωσή του δεν συνδέεται πια με τις ιδιαίτερες
δυσκολίες, η σχέση μεταξύ αιτήματος ή απαγόρευσης και αναγκαιότητας περνά
αναγκαστικά από μια αποφασιστική φάση: το καθήκον, το οποίο δεν γεννιέται πια κάθε
μέρα ζωντανό, αλλά απομυζημένο και αναλυμένο σε Εάν και Αλλά, πρέπει να διατίθεται
έτοιμο για παντός είδους χρήση· και έτσι ξεκινά μια διαδικασία κατά τη μετέπειτα
πορεία της οποίας αρετή και κακία καθώς έλκουν την καταγωγή τους από τους ίδιους
κανόνες, νόμους, εξαιρέσεις και περιορισμούς, εξομοιώνονται όλο και περισσότερο,
ώσπου στο τέλος δημιουργείται εκείνη η ιδιόρρυθμη, αλλά κατά βάθος αβάσταχτη
αντίφαση, η οποία ήταν η αφετηρία του Ούλριχ: ότι δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στο
καλό και το κακό χάνει κάθε σημασία μπροστά στην ευχαρίστηση που προκαλεί ένας καθαρός,
βαθύς και πρωταρχικός τρόπος ενέργειας, ευχαρίστηση που μπορεί να πεταχτεί σαν
σπίθα τόσο από επιτρεπτά όσο και από απαγορευμένα συμβάντα. Ναι, όποιος
αναρωτηθεί αμερόληπτα, θα διαπιστώσει πιθανόν ότι το απαγορευτικό πεδίο της ηθικής φορτίζεται
περισσότερο απ’ ό,τι το αιτούμενο: ενώ φαίνεται σχετικά φυσιολογικό να μην
επιτρέπεται να διαπράττονται ορισμένες ,
οι λεγόμενες «κακές», ενέργειες ή, εάν
παρ’ όλα αυτά διαπράττονται, τουλάχιστον να θεωρείται ότι κακώς διεπράχθησαν, όπως
λόγου χάρη η ιδιοποίηση ξένης περιουσίας ή η ακολασία στην απόλαυση, οι αντίστοιχες
θετικές παραδόσεις της ηθικής – σ’ αυτή την περίπτωση θα ήταν η γενναιοδωρία
του απόλυτου δοσίματος ή ο πόθος απονέκρωσης της σάρκας – έχουν σχεδόν χαθεί κιόλας,
και όπου ακόμα διατηρούνται οι ανάλογες πράξεις είναι έργο τρελών ή φαντασιοκόπων
ή χλωμών Φαρισαίων. Και σε μια τέτοια κατάσταση πραγμάτων, όπου η αρετή είναι
ανάπηρη και η ηθική συμπεριφορά συνίσταται κυρίως στον περιορισμό της ανήθικης,
μπορεί εύκολα να έρθουν έτσι τα πράγματα, ώστε η τελευταία να φαίνεται όχι μόνο
πιο πρωτογενής και ρωμαλέα από την ηθική αλλά ηθικότερη, αν επιτρέπεται η
χρησιμοποίηση αυτής της λέξης όχι με την έννοια του δικαίου και του νόμου, αλλά
ως μέτρο των παθών που είναι δυνατόν να προκαλέσουν συνειδησιακά ζητήματα. Μα είναι
δυνατόν να υπάρχει μεγαλύτερη αντίφαση απ’ το ό,τι εσωτερικά ευνοεί κανείς το
κακό, επειδή με το υπόλοιπο της ψυχής που του απομένει αναζητά το καλό;!» Robert Musil, Der Mann ohne Eigenschaften, (Οάνθρωποςχωρίςιδιότητες)
" Ό,τι είναι καταγέλαστο στο φυσικό κόσμο, είναι εφικτό στον πνευματικό κόσμο. Εκεί δεν υπάρχει ο νόμος της βαρύτητας (οι άγγελοι δεν πετούν, δεν έχουν υπερβεί καμιά δύναμη της βαρύτητας, απλώς εμείς παρατηρώντας από τον επίγειο κόσμο δεν μπορούμε να φανταστούμε κάτι καλύτερο), πράγμα που φυσικά ξεπερνάει την αντιληπτική μας ικανότητα, ή που εν πάση περιπτώσει μπορεί να γίνει αντιληπτό μόνο σε ένα υψηλό επίπεδο.
Πόσο αξιοθρήνητη είναι η αυτογνωσία μου σε σύγκριση, ας πούμε με τη γνώση που έχω περί του δωματίου μου. (Βράδυ.) Γιατί; Δεν υπάρχει καμιά παρατήρηση του εσωτερικού κόσμου, όπως υπάρχει για τον εξωτερικό. Τουλάχιστον η περιγραφική ψυχολογία είναι πιθανώς, στο σύνολό της, ένα είδος ανθρωπομορφισμού, μια ψηλάφηση των ορίων μας.
Ο εσωτερικός κόσμος μπορεί μονάχα να βιωθεί, όχι να περιγραφεί.
Η ψυχολογία είναι η περιγραφή του αντικατοπτρισμού του επίγειου κόσμου στο επουράνιο πεδίο, ή, πιο σωστά, η περιγραφή ενός αντικατοπτρισμού όπως εμείς, βουτηγμένοι ως είμαστε μέσα στην επίγεια φύση μας, τον φανταζόμαστε, γιατί στην πραγματικότητα δεν υπάρχει κανένας αντικατοπτρισμός, απλά εμείς γη μόνο βλέπουμε όπου κι αν κοιτάξουμε. Η ψυχολογία είναι ανυπομονησία. Όλα τα ανθρώπινα σφάλματα είναι ανυπομονησία, η πρόωρη θραύση αυτού που είναι μεθοδικό, η φαινομενική περιχάραξη αυτού που είναι φαινομενικό.
Η ατυχία του Δον Κιχώτη δεν είναι η φαντασία του, αλλά ο Σάντσο Πάντσα. "
"Αχ", είπε το ποντίκι, "ο κόσμος γίνεται κάθε μέρα και στενότερος. Πρώτα ήταν τόσο πλατύς, που εγώ φοβόμουν, έτρεχα και ήμουν ευτυχισμένο που τελικά έβλεπα δεξιά και αριστερά στο βάθος τοίχους, αλλά αυτοί οι μακρινοί τοίχοι κλείνουν τόσο γρήγορα μεταξύ τους, ώστε εγώ βρίσκομαι κιόλας στο τελευταίο δωμάτιο, κι εκεί στη γωνία στέκει η παγίδα που θα τρέξω μέσα της".
" Πρέπει να αλλάξεις μόνο την κατεύθυνση της πορείας", είπε η γάτα και το έφαγε.
Τα "Leider eines fahrenden Gesellen" αποτελούν τον πρώτο κύκλο τραγουδιών που έγραψε ο Gustav Mahler και εκδόθηκαν το 1897. Άρχισε να τα συνθέτει το 1884 και μέχρι την ολοκλήρωση και τελική μορφή τους έκανε πολλές αναθεωρήσεις. Το έργο αποτελείται από 4 μέρη: 1) Wenn mein Schatz Hochzeit macht, 2) Ging heut' Morgen ubers Feld, 3) Ich had' ein gluhend Messer και 4) Die zwei blauen Augen. Ο κύκλος αυτός των τραγουδιών έχει και ένα δεύτερο τίτλο: "Τα τραγούδια ενός οδοιπόρου". Ο Mahler εμπνεύστηκε για τη σύνθεση του έργου του από την ερωτική απογοήτευση που δέχτηκε από την αγαπημένη του Johanna Richter.Το πρώτο μέρος περιγράφει τη λύπη του Οδοιπόρου που έχασε την αγαπημένη του. Εστιάζει στην ομορφιά του κόσμου, κάτι όμως που δεν μπορεί να τον λυτρώσει από τα άσχημα όνειρά του. Στο δεύτερο μέρος αν και αρχικά κυριαρχεί η ελπίδα, η χαρά για ζωή, ο θαυμασμός για τη φύση, προς το τέλος η θλίψη επανέρχεται, καθώς η αγάπη του Οδοιπόρου έχει πια φύγει. Το τρίτο μέρος είναι η απεικόνιση της απελπισίας (Ich had' ein gluhend Messer: έχω ένα λαμπερό μαχαίρι). Σ΄αυτό περιγράφεται η έμμονη ιδέα του Οδοιπόρου για αυτοκτονία και η μουσική γίνεται πιο έντονη. Τέλος, στο τέταρτο μέρος, η εικόνα της αγαπημένης έρχεται στο μυαλό του ερωτευμένου Οδοιπόρου κι αυτός παραδίδεται στη λύπη του...
(celia g.)
"Ξέρεις την κόμη που έγραψε τον άνεμο; Τις ματιές που
παραλληλίσανε το χρόνο; Τη σιωπή που ένιωσε τον εαυτό της;
Αλλά είσαι εσύ μια νυχτερινή επινόηση που αρέσκεται στις βροχερές
εκμυστηρεύσεις. Που αρέσκεται στο τριίστιο ξάνοιγμα του πόντου. Είσαι μια περίπτωση ακατόρθωτη που όταν ναυαγήσει
βασιλεύει. Μια φανταχτερή καταστροφή είσαι...
Α! Θέλω να' ρθουν τα
στοιχεία που ξέρουν ν' αρπάζουν. Η μέση των συλλογισμών μου θα ευφράνει την καμπύλη τους διάθεση. Όταν
ανέβουν μεγαλώνοντας τα δαχτυλίδια ο ξαφνικός ουρανός θα πάρει το χρώμα της προτελευταίας μου αμαρτίας.
Ενώ
η τελευταία θα γοητεύεται ακόμη από τα μοναχικά τούτα λόγια!"
Ο κόσμος
είναι το μεγάλο παράδοξο και η μεγάλη ακατανόητη πραγματικότητα. Μόλις βεβαιώσουμε
κάτι, σφάλλουμε. μόλις πιστέψουμε κάτι πλανιόμαστε. μόλις γινόμαστε κατανοητοί,
περιοριζόμαστε ipso facto και τοποθετούμαστε έξω από την αλήθεια [...]Ο Πασκάλ είπε ότι η απόλαυση βρίσκεται στην
αναζήτηση της αλήθειας. Αυτή η απόλαυση υπάρχει μόνο γι' αυτόν που σκέφτεται ότι
μπορεί να τη βρει. Η αναζήτηση της αλήθειας είναι τόσο οδυνηρή όσο φρικτή θα ήταν
η ανακάλυψή της. Μιλάω για την πραγματική αλήθεια. Η άλλη τι είναι; Μεταξύ της οδύνης
του να την αναζητάς χωρίς να την βρίσκεις και της φρίκης του να αντιλαμβάνεσαι ότι
μπορείς να την ανακαλύψεις, το μαρτύριό μας είναι πλήρες. Με το "μας"
αναφέρομαι σ' εμένα και σε όλους όσοι μου μοιάζουν. Αν φτάσουμε στο σημείο της απόλυτης
συνείδησής μας, δεν μας απομένει παρά η οδύνη, η οδύνη σε όλα και η οδύνη για πάντα.
Ο κεραυνός χτυπάει πάντα τις κορφές, συμφωνώ. Αλλά ως προς τι ο κεραυνός;"
Από τον Ερημίτη του Μαύρου Βουνού,του
Φερνάντο Πεσσόα
" Οφείλουμε άραγε να εγκύψουμε στη ζωή με πάθος και αγωνία; Δεν αξίζει τόση έγνοια. Μήπως πρέπει να αδιαφορήσουμε για το τι μέλλει γενέσθαι; Θα χάσουμε όλη την απόλαυση του παιχνιδιού με την απάθεια και την αμεριμνησία μας. Αλλά ενόσω εμείς θεωρητικολογούμε περί της ζωής αυτή κύλησε, πάει, και ο θάνατος αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο τον ανόητο με τον φιλόσοφο, μολονότι αυτοί τον υποδέχονται διαφορετικά. Η αναγωγή της ζωής σε έναν μοναδικό κανόνα και μία μέθοδο είναι συνήθως επίπονη και συχνά ανώφελη ενασχόληση. Δεν είναι άλλωστε απόδειξη ότι υπερτιμούμε το έπαθλο για το οποίο αγωνιζόμαστε;" David Hume, Ο σκεπτικιστής, Ο επικούρειος, Ο στωικός, Ο πλατωνικός, σελ.66,67, Ροές
"Αν υπάρχει κάποια αιτία για τα συνασθήματά μας, αυτή έχει σχέση ή ένα δεσμό μαζί τους. Η φύση αυτού του δεσμού παραμένει άραγε πάντα η ίδια, όποιο κι αν είναι το συναίσθημα που νιώθουμε; Για παράδειγμα σε μια κατάσταση "ευφορίας" νιώθουμε πλήξη, υπερηφάνεια, ανησυχία ή κάποιο άλλο συναίσθημα. Η αβεβαιότητα αφορά ακριβώς σε αυτό το συναίσθημα. Δεν είμαστε σίγουροι ότι νιώθουμε ένα πραγματικό συναίσθημα, ένα συναίσθημα που δεν έχει αλλοιωθεί από κάποια επίδραση της λογικής. Μπροστά στο πρόβλημα των συναισθημάτων και της φύσης των σχέσεών τους με τις αιτίες που τα προκαλούν, η λογική δεν μπορεί να προσφέρει καμιά ικανοποίηση στην καρδιά και στο πνεύμα. Η θλίψη είναι αρκετά σαφές συναίσθημα, αντιστέκεται σε άλλα συναισθήματα και στο λογικό, που μας "συμβουλεύει" να διώξουμε τη θλίψη. Αρνείται όσο και η ίδια η "εγρήγορση του πνεύματος" να δώσει σημασία στον ανόητο ισχυρισμό ότι ξέρουμε γιατί κάτι συμβαίνει και ποια είναι η σχέση ανάμεσα στη θλίψη και σ' αυτό που συμβαίνει. Είναι το οξύ αίσθημα του μυστηρίου των συναισθημάτων μας."
Από τα ΚΕΙΜΕΝΑ του Rene Magritte
"Upon us all a little rain must fall...It's just a little rain..."
O Ike Quebec ήταν Αμερικανός τενόρος, σαξοφωνίστας της τζαζ. Γεννήθηκε στο New Jersey to 1918. Ο κριτικός Alex Henderson έγραψε γι΄αυτόν: “Though he was never an
innovator, Quebec had a big, breathy sound that was distinctive and easily recognizable,
and he was quite consistent when it came to down-home blues, sexy ballads, and
up-tempo aggression.” Επέλεξα δύο υπέροχα κομμάτια ( Favela και Loie) από το τελευταίο άλμπουμ του, το Soul Samba, που ηχογραφήθηκε το 1962. Τον Ιανουάριο του 1963 έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία μόλις 45 ετών, από καρκίνο στους πνεύμονες.
"The Man Who Sold the World" : τραγούδι που γράφτηκε και πρωτοτραγουδήθηκε από τον David Bowie. Πρόκειται για το ομώνυμο τραγούδι του τρίτου άλμπουμ του, που κυκλοφόρησε το 1970.
"El
Choclo" (Spanish: meaning "The Ear of Corn" more accurately "The
Corn Cob") is a popular song written by Ángel Villoldo, an Argentine
musician. Allegedly written in honour of and taking its title from the nickname
of the proprietor of a nightclub, who was known as El Choclo.
It is
probably one of the most popular tangos in Argentina.
The piece
was premiered in Buenos Aires, Argentina in 1903 – the date appears on a program of the
venue – at the elegant restaurant "El Americano" on 966 Cangallo Street (today Teniente General Perón) by
the orchestra led by Jose Luis Roncallo.
El Choclo
has been recorded (without vocals) by many dance orchestras, especially in Argentina.A number of
vocal versions were recorded in 1952, but the most popular was the one by
Georgia Gibbs, which reached #2 on the Billboard chart. Tony Martin's version
reached #6, Toni Arden's #14, Billy Eckstine's #16, Louis Armstrong's #20, and
Guy Lombardo's version reached #30. There are Spanish versions of "Kiss of
Fire" by Connie Francis and Nat King Cole. In 1953 Olavi Virta and Metro-Tytöt
released a Finnish version, titled "Tulisuudelma", which means "Kiss
of Fire". The Finnish words, by "Kullervo" (Tapio Kullervo
Lahtinen), closely follow the English. In 2001 the hip-hop group Delinquent
Habits made the song known to a new generation when they released "Return
of the tres", which relies heavily on samplings from a Mariachi version of
the classical tango. πηγή: wikipedia
"Blue Bossa": instrumental jazz σύνθεση του Kenny
Dorham. Περιλαμβάνεται στο λεύκωμα Page One (1963). Μείγμα hard bop και bossa
nova. Το μουσικό κομμάτι έχει καταγραφεί πολλές φορές από διαφορετικούς καλλιτέχνες,
καθιστώντας το Jazz standard (σημαντική μουσική σύνθεση του ρεπερτορίου των
μουσικών της τζαζ, ευρέως γνωστή).
"Wild is the Wind is a song written by Dimitri Tiomkin and Ned Washington. The
track was originally recorded by Johnny Mathis for the 1957 film Wild Is the
Wind. The song was very popular and was one of five songs nominated for an
Academy Award; it was sung by Johnny Mathis at the March 1958 Oscar
presentations.
Aπόσπασμα από συζήτηση του Zbigniew Preisner με τον Vincent Rémy.
" Όπως όλος ο κόσμος, όταν ήμουν μικρός, έπαιζα κιθάρα
και πιάνο. Δε σπούδασα όμως ποτέ σε μια σχολή. Σπούδασα Ιστορία της Τέχνης στο
Πανεπιστήμιο της Κρακοβίας, όταν, το 1977, άρχισα να γράφω για ένα πολύ διάσημο
καμπαρέ το Piunica Pod Baranami (Η κάβα κάτω από τα πρόβατα).
Για να μιλήσουμε καθαρά δεν έχω καμιά μουσική επιρροή. Η
Κρακοβία μ’ επηρέασε, η παλιά πόλη με τους διάσημους καλλιτέχνες: τον Κantor, φυσικά,
για το θέατρο, αλλά και τον Penderecki, τον μεγαλύτερο σύγχρονο πολωνό συνθέτη.
Δεν περιγράφονται αυτά...η ατμόσφαιρα του καμπαρέ σ’ αυτή την πόλη.. Σε μια
δεδομένη στιγμή δώδεκα από τους πιο γνωστούς συνθέτες εργάζονταν εκεί. Για να
μπεις και, στη συνέχεια να διακριθείς, έπρεπε να προσπαθήσεις πραγματικά!
Από το δημοτικό είχα κατακτήσει το σολφέζ και την αρμονία. Πρέπει
να πούμε ότι το επίπεδο της μουσικής παιδείας στη χώρα μου είναι πολύ ψηλό. Γιατί
να φοιτήσει λοιπόν κάποιος σε μια ανώτατη σχολή μουσικής; Απ’ τη στιγμή που έχεις
τις τεχνικές βάσεις, τα υπόλοιπα είναι θέμα ταλέντου, έμπνευσης, πνευματικού επιπέδου
–όλα αυτά που δε μαθαίνονται... Αντίθετα, σ’ αυτό το καμπαρέ που ήταν πολύ φιλολογικό,
έμαθα ένα ορισμένο είδος μουσικής γραφής: ν’ αποφεύγω την εικονογράφηση, ν’
ακολουθώ ένα βασικό πρόσωπο, να εισχωρώ στην ψυχολογία – όλα αυτά δηλαδή που, στη
συνέχεια, μου χρησίμεψαν στην κινηματογραφική μουσική. Κατάλαβα ότι η μουσική μπορεί
να γίνει ενεργητικός παράγοντας, να επιδράσει στο υποσυνείδητό μας, αρκεί μόνο
να ξέρεις τα μέσα για να το καταφέρεις.
Έμαθα επίσης, ότι η σιωπή είναι η πιο όμορφη μουσική. Γι’
αυτό και συνεννοούμαι καλά με τον Krzysztof Kieslowski. Τον συνάντησα το 1982, μέσω
του σκηνοθέτη Antoni Krauze για τον οποίο είχα γράψει την πρώτη μου
κινηματογραφική μουσική, για την ταινία Prognoza pogody (Η μετεωρολογία). Ο Krauze
εργαζόταν μαζί με τον Kieslowski στο στούντιο Tor. Έγραψα τη μουσική για το Δίχως
Τέλος κι από τότε δεν σταμάτησα.
Στην αρχή μου έλεγε: «Δεν ξέρω τι μουσική θέλω. Καν’ την έτσι
που να μην μ’ ενοχλεί». Μου πρότεινε σημεία: «Βάλε εδώ ό,τι θέλεις». Παρ’ όλα
αυτά, πολύ γρήγορα κατάλαβε ότι η μουσική μπορούσε να προσθέσει ό,τι δεν υπήρχε
στην εικόνα. Η μουσική του Δίχως τέλος είχε μεγάλη επιτυχία. Συνεχίζοντας να
δουλεύουμε μαζί, αποκτήσαμε εμπειρία, «ροντάραμε» ο ένας για τον άλλο. Σήμερα
θα πρέπει να μου ‘χει μεγάλη εμπιστοσύνη και να μου εμπιστευτεί το σενάριο της Μπλε
ταινίας: όλα περιστρέφονται γύρω από το θάνατο ενός διάσημου συνθέτη.
Το έχω χάρισμα να γράφω πολύ γρήγορα. Στο Δεκάλογο, δούλευα
συγχρόνως για πολλές ταινίες. Απ’ τη στιγμή που έχω την ιδέα, γράφω στα αεροπλάνα,
στα ξενοδοχεία - οπουδήποτε. Στο Παρίσι μ’ αρέσει το Aquaboulevard, γιατί έχει
θέαμα και πολύ κόσμο. Περισσότερο απ’ όλα όμως μ’ αρέσουν τα cafés. Τη μουσική της
Μπλε ταινίας την έγραψα στο Café Jersey της πλατείας Κλισί.
Επειδή η μουσική αυτή θα καθόριζε την ατμόσφαιρα της ταινίας,
την έγραψα πριν τα γυρίσματα. Πριν αρχίσουν τα γυρίσματα, ξέραμε ακριβώς που θα
‘μπαινε το κάθε κομμάτι. Και στο μοντάζ διαπιστώσαμε ότι ταίριαζε τέλεια. Δε
μιλάμε ποτέ με τον Krzysztof τεχνικά για τη μουσική. Αντίθετα, κάνουμε νύξεις για
το κλίμα, τα συναισθήματα που πρέπει να προκαλέσει, προσπαθούμε να βρούμε τι
περιμένουμε απ’ αυτήν.
Ο Krzysztof γύρισε τη Λευκή ταινία χωρίς καμιά μουσική ιδέα.
Το φιλμ είναι στο μοντάζ, κι ακόμα δεν έχω γράψει τίποτα. Θέλω να κάνω κάτι
τελείως διαφορετικό απ’ ό,τι έκανα ως τώρα: μπορεί να εμπνευστώ απ’ τη λαϊκή μουσική
της χώρας μου, για να υπογραμμίσω τον βαθιά πολωνικό χαρακτήρα της ταινίας. Η
πολωνική μουσική εκφράζει τη νωχέλεια, το ρομαντισμό, αλλά και τη βία, την πρωτόγονη
πλευρά που δεν έχει δαμάσει ακόμα η κουλτούρα μας.
Αντίθετα, έχω γράψει ήδη το θέμα για την Κόκκινη ταινία : θα
‘ναι ένα μπολερό! Νομίζω ότι αντιστοιχεί στο πνεύμα της ταινίας: ένα θέμα που
αναπτύσσεται κι επαναλαμβάνεται. Το μπολερό μπορεί να δώσει πολλή ενέργεια και
να επιταχύνει τη δράση. Θα προσθέτει επίσης μιαν ανησυχητική πλευρά.
Ανάμεσα στον Kieslowski και σε μένα υπάρχει ο Ban den
Budenmayer! Για το πρώτο επεισόδιο του Δεκάλογου, ο Kieslowski ήθελε μια μουσική
του Mahler. Δεν μπορείς όμως να βρεις καλές ηχογραφήσεις του Mahler στην Πολωνία.
Του πρότεινα να συνθέσω μια ρομαντική μουσική. Επινοήσαμε το όνομα του Ban den
Budenmayer, γιατί λατρεύουμε και οι δυο τις Κάτω Χώρες. Εγκυκλοπαίδειες και
λεξικά μας έγραψαν, ζητώντας μας πληροφορίες γι’ αυτόν τον Ban den Budenmayer. Είπαμε
λοιπόν κι εμείς: «Πρέπει να συνεχίσει να ζει!» Στην Πολωνία, σήμερα, λένε ότι ο
Πράισνερ θα καταλήξει στα δικαστήρια αν συνεχίζει να κλέβει τη μουσική του Ban
den Budenmayer…
Εδώ και τρία χρόνια δουλεύω στη Δύση. Αισθάνομαι πολύ νοσταλγία.
Όταν ίσχυε ακόμα ο κομμουνισμός στην Πολωνία, δεν πληρωνόμασταν άσχημα. Το σύστημα
όμως ήταν σαν του βασιλιά Ιμπί. Πληρωνόμασταν με το μέτρο και με τον αριθμό των
μουσικών που απασχολούσαμε. Κι ακόμα, οι συνθέτες ανήκαν σε τρεις κατηγορίες. Ο
στόχος ήταν να φτάσεις στην Τρίτη κατηγορία που πληρωνόταν καλύτερα. Αυτό το
αποφάσιζε ο υπουργός. Το πρόβλημα ήταν ότι, έτσι, δεν υπήρχε ούτε ανταγωνισμός ούτε
κριτήρια, και δεν ήξερες πώς να κινηθείς.
Δεν δουλεύω πια καθόλου στην Πολωνία. Οι κινηματογραφιστές με
τους οποίους δούλευα στο παρελθόν έχουν φύγει από τη χώρα -ο Kieslowski, η Agnieszka
Holland- ή δεν κάνουν πια ταινίες. Θα δεχόμουν να δουλέψω για νέους σκηνοθέτες με
πολωνική ταρίφα, αν τα σενάριά τους ήταν ενδιαφέροντα και τολμηρά, πράγμα που
δεν συμβαίνει. Η νέα γενιά είναι χαμένη. Για μας, τα πράγματα ήταν απλά: είχαμε
να πολεμήσουμε έναν εχθρό, τον κομμουνισμό… Θαρρώ πως οι νέοι δεν έχουν πια ορίζοντες.
Στην Πολωνία είμαστε ρομαντικοί: κερδίζουμε τις μάχες αλλά ποτέ
τον πόλεμο. Όταν έχουμε έναν εχθρό, τον πολεμάμε. Αντίθετα, αν μας πουν: «Δουλέψτε
υπομονετικά», δεν τα καταφέρνουμε. Ο Churchill έλεγε: «Μπορούμε να κάνουμε
αρκετά πράγματα για τους Πολωνούς, αλλά με τους Πολωνούς, τίποτα». Δυστυχώς είχε
δίκιο."
Πηγή: Krzysztof Kieślowski, έκδοση, Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης 1995 - Καστανιώτης Αθήνα 1995.
Requiem for my friend
Ζμπίγκνιεφ Πράισνερ
Ο Ζμπίγκνιεφ Πράισνερ (Zbigniew Preisner) είναι Πολωνός, αυτοδίδακτος
μουσικοσυνθέτης, και θεωρείται ένας από τους πιο επιφανείς συνθέτες μουσικής για
τον κινηματόγραφο της γενιάς του. Αυτό που έχει καταφέρει ο Πράισνερ για τη
μουσική του είναι να την αναγνωρίζει κανείς από τις πρώτες ήδη νότες, όπως αυτό
συμβαίνει με όλα τα έργα των μεγάλων συνθετών.
Ο Πράισνερ, γεννήθηκε στις 20 Μαΐου 1955 στην Bielsko-Biala στην
Πολωνία. Σούδασε ιστορία και φιλοσοφία στην Κρακοβία. Αυτοδίδακτος αλλά με μεγάλη
μουσική εμπειρία στην κλασική μουσική και ιδιαίτερη αγάπη στους Πολωνούς ρομαντικούς
συνθέτες αλλά και στον Paganini και το Sibelius, συνέδεσε το ονομά του και την
καριέρα του με δύο ανθρώπους. Το σκηνοθέτη Krzysztof Kieslowski και το
σεναριογράφο Krzysztof Piesiewicz.
Η στενή συνεργασία του με τον σκηνοθέτη Κριστόφ Κισλόφσκι (Krzysztof
Kieslowski), χάρισαν στον Πράισνερ διεθνή αναγνώριση μέσα από τη μουσική του
για τις ταινίεςΔεκάλογος, (Dekalog, 1989) Η διπλή ζωή της Βερόνικα, (La Double
vie de Véronique 1991) και την τριλογία: Μπλε Λευκή και Κόκκιννη, Trois
couleurs: Bleu (1993), Troiscouleurs: Blanc (1994) και Trois couleurs: Rouge (1994).
Έχει συνθέσει επίσης τη μουσική για την ταινία At Play in the Fields of the
Lord (1991) του Hector Babenco, Damage(1992) του Louis Malle, When A Men Loves
a Woman (1994) του Luis Mandoki, Europa Europa (1990), Olivier Olivier (1992) και
The Secret Garden (1993) της Agnieszka Holland, Fairytale: A True Story (1997) του
Charles Sturridge. Πιο πρόσφατες δημιουργίες του για τον κινηματογράφο είναι το
The Last September (1999) σε σκηνοθεσία της Deborah Warner το Between Strangers
(2002) του Edoardo Ponti το Effroyables jardins (2002) του Jean Becker, το It's
All About Love (2003) του Thomas Vinterberg, το The Beautiful Country (2004) του
Hans Petter Moland, το Un Secret (2007) του Claude Miller, το Anonyma (2008) του
Max Farberbock και το Danse Macabre (2009) του Thomas Vinterberg, ενώ έχει
συνεργαστεί και με τον David Gilmour των Pink Gloyd. Χωρίς βέβαια να ξεχνάμε
και τη συνεργασία του Preisner με την Λουκία Ρικάκη για την ταινία Κουαρτέτο σε
4 Κινήσεις (1994). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ηχογραφήσεις της μουσικής του Πράισνερ
για τον κινηματογράφο έχουν κάνει ρεκόρ πωλήσεων.
Εκτός από τις πολλές συνθέσεις του για τον κινηματογράφο, ο
Πράισνερ συνέθεσε επίσης τη μουσική για το People’s Century, μια σειρά 26
επεισοδίων του BBC και του WGBH της Βοστώνης για την ιστορία του 20ου αιώνα, που
προβλήθηκε στη Μ. Βρετανία, στις Η.Π.Α. καθώς και σε περισσότερες από 30 χώρες.
Άλλα έργα του Πράισνερ είναι το Requiemfor my Friend, ένα μεγάλο έργο αφιερωμένο
στη μνήμη του Krzysztof Kieslowski, που έγινε 3 φορές πλατινένιος, το 10 Easy
Pieces for Piano, όπως επίσης και το Silence Night and Dreams, που η Παγκόσμια
Πρώτη έγινε στις 4 Σεπτεμβρίου 2007 στο Ηρώδειο στην Αθήνα.
Ο Πράισνερ έχει βραβευτεί, για τις συνθέσεις του για τον
κινηματογράφο, με την Αργυρή Άρκτο του Φεστιβάλ κινηματόγραφου του Βερολίνου, δύο
βραβεία César, τα ης Γαλλικής Ακαδημίας Κινηματόγραφου, και έχει λάβει τρις συνεχόμενες
μνείες ως «ο καλύτερος συνθέτης κινηματογραφικής μουσικής» από την Ένωση Κριτικών
του Λος Άντζελες.
Πηγές:
- Το επίσημο site του
Zbigniew Preisner
- Το πρόγραμμα της Παγκόσμιας
Πρώτης παρουσίασης του έργου του «Silence, Night and Dreams». Αθήνα, Ωδείο Ηρώδου
του Αττικού, 4 Σεπτεμβρίου 2007.
Ο Πράισνερ έχει γράψει μουσική για τις ταινίες:
Damage Fatale
Tango
Les Marionettes
Prognoza pogody (1981) του Antoni Krauze
Bez konca (No End) (1985) του Krzysztof Kieslowski
Lubie nietoperze (1986) του Andrzej Grabarczyk
Przez dotyk (1986) της Magdalena Lazarkiewicz
The Lullabye (1987)
Ucieczka (1987) του Tomasz Szadkowski
To Kill a Priest (1988) της Agnieszka Holland
A Short Film About Killing (1988) του Krzysztof Kieslowski
A Short Film About Love (1988) του Krzysztof Kieslowski
Kocham kino (1988) του Piotr Łazarkiewicz
Dekalog (1988-89) του Krzysztof Kieslowski
Ostatni dzwonek (1989) της Magdalena Łazarkiewicz
Europa Europa (1990) της Agnieszka Holland
Eminent Domain (1991) του John Irvin
The Double Life of Véronique (1991) του Krzysztof Kieslowski
At Play in the Fields of the Lord (1991) του Hector Babenco
Zwolnieni z zycia (1992) του Waldemar Krzystek
Olivier, Olivier (1992) της Agnieszka Holland
Damage (1992) του Louis Malle
Three Colors: Blue (1993) του Krzysztof Kieslowski
The Secret Garden (1993) της Agnieszka Holland
On the Edge of the Horizon (1993) του Fernando Lopes
Mouvements du désir (1994) του Krzysztof Kieslowski
Quartet in 4 movements (Κουαρτέτο σε 4 κινήσεις) (1994) της Λουκίας Ρικάκη
Three Colors: White (1994) του Krzysztof Kieslowski
When a Man Loves a Woman (1994) του Luis Mandoki
Three Colors: Red (1994) του Krzysztof Kieslowski
Feast of July (1995) του Christopher Menaul
Élisa (1995) του Jean Becker
Foolish Heart (1996) του Hector Babenco
FairyTale: A True Story (1997) του Charles Sturridge
The Island on Bird Street (1997) του Søren Kragh-Jacobsen
The Last September (1999) της Deborah Warner
Dreaming of Joseph Lees (1999) του Eric Styles
Aberdeen (2000) του Hans Petter Moland
Weiser (2001) του Wojciech Marczewski
Between Strangers (2002) του Edoardo Ponti
It's All About Love (2003) του Thomas Vinterberg
Strange Gardens (2003) του Jean Becker
Kolysanka (2003) του Juliusz Machulski
SuperTex (2003) του Jan Schütte
The Beautiful Country (2004) του Hans Petter Moland
Sportsman of the Century (2006) του Mischa Alexander
Un Secret (2007) του Claude Miller's
Anonyma - Eine Frau In Berlin (2008) του Max Farberbock
Effroyables jardins(Strange Gardens) του Jean Becker
Danse Macabre (2009) του Thomas Vinterberg
Πηγή: Το επίσημο site του Zbigniew Preisner, Βικιπαίδεια.
Lennon and McCartney have topped a poll of the world’s best-ever
songwriters.
MusicRadar ran the survey as part of their Songwriting Week,
celebrating the “most crucial – and potentially the most lucrative – music-making
discipline of them all.”
And while the Beatles icons hitting the number one position
might be regarded as a foregone conclusion, things get less predictable further
down the list.
Bob Dylan is second, followed by Queen, Neil Young and Kurt
Cobain. But Oasis’ Noel Gallagher is at number eight and Radiohead are at nine,
ahead of David Bowie (10), Led Zeppelin’s Jimmy Page and Robert Plant (12) and
Joni Mitchell (15).
MusicRadar say of Lennon and McCartney: “The remarkable
thing isn’t how well their songs have aged – it’s that they haven’t aged at all.
Born of collaboration and ending as competition, their catalogue is the
indisputable and indispensable songbook of the modern era; a staggering
collection of compositions that, one by one, changed, challenged and defined
the times with a beauty that still feels endless.”
Fellow Beatle George Harrison is placed at number 27 in the
poll, which features 46 artists in total including James Hetfield at 17, Mick
Jagger and Keith Richards at 21, Pete Townsend at 34, Chuck Berry at 43, Don
Henley and Glenn Frey at 47, and Jeff Lynne at 49.
.jpg)
